Landbouw Alliantie pleit in nieuw stikstofplan voor drempelwaarde 21 mol
Boerenorganisaties Agractie, DDB, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) en de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders (NVP) organiseerden samen bijeenkomsten om de stikstofbrief van het kabinet te duiden. Volgens deze partijen kwamen daar in totaal 15.000 boeren en andere geïnteresseerden op af. De conclusie van elke avond was duidelijk: de brief moet van tafel.
Alliantie wil alleen praten over alternatief stikstofplan
De vier landbouworganisaties hebben daarom, met ondersteuning van Boeren met Toekomst en Vee&Logistiek, naar aanleiding van deze bijeenkomsten de handen ineengeslagen en onder de vlag van ‘De Landbouw Alliantie’ gewerkt aan een alternatief stikstofbeleid.
„Het standpunt is nog steeds dat de brief in de huidige vorm van tafel moet, omdat de toekomst van de Nederlandse landbouw op het spel staat. De maatregelen zijn veel te ingrijpend”, vertelt beleidsmedewerker Jan Venneman van Agractie. Hij is het brein achter het alternatieve plan. „Wij pleiten voor radicaal ander beleid zonder bedrijfsspecifieke emissieplafonds en een ammoniaknorm die gekoppeld is aan fosfaatrechten. Wij bieden een alternatief aan, maar gaan niet met de minister in gesprek over aanpassing van zijn plan.”
Het alternatieve stikstofplan dat de Landbouw Alliantie presenteerde aan pers en politiek in Nieuwspoort nabij de Tweede Kamer in Den Haag, focust zich op realistisch natuurbeleid. Dat is er nu niet volgens de Landbouw Alliantie: er is geen ecologische onderbouwing voor de doelen, terwijl de gevolgen voor boeren gigantisch zijn. Het agrarische collectief wijst ook op het recente PBL-rapport, waarin krimp van 40 tot 50 procent van de veestapel wordt voorzien met het huidige stikstofplan van het kabinet. Dat heeft ook effect op de economie, leefbaarheid en werkgelegenheid op het platteland.
'Eerst natuurgebieden onderzoeken, daarna kijken naar maatregelen'
In de twaalf pagina's tellende notitie wordt het huidige natuurbeleid met de diagnose van een arts vergeleken. ‘Een arts schrijft niet eerst een zware behandeling voor om daarna te onderzoeken wat de patiënt precies mankeert.’
Op deze wijze zou in de ogen van de Landbouw Alliantie ook het beleid gebaseerd moeten zijn: kijk eerst feitelijk per natuurgebied wat er aan de hand is en welke drukfactoren een rol spelen. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar stikstof, maar ook naar andere drukfactoren zoals hydrologie, waterkwaliteit, beheer en invasieve exoten zoals de Amerikaanse rivierkreeft. Op basis daarvan moeten beheerplannen voor de natuurgebieden gemaakt worden met maatregelen in de gebieden en eventueel maatregelen buiten de gebieden. Daarbij moet de sociaaleconomische impact op het platteland ook worden meegenomen.
Venneman benadrukt dat de Landbouw Alliantie helemaal niet tegen stikstofreductie is. „Als stikstof een drukfactor blijft, dan moet daar wat aan gedaan worden. Maar maatregelen die worden genomen moeten wel aantoonbaar leiden tot resultaat en niet gebaseerd zijn op modelberekeningen. Maatregelen moeten onderbouwd zijn. Vervolgens moet in de praktijk gekeken worden of deze ook werken.”
Daarbij moeten ook alle opties op tafel komen. Venneman geeft een voorbeeld. „In Overijssel rond het Wierdense Veld wil de provincie de waterstand verhogen om het hoogveen te herstellen. Boeren zijn dan weer de pineut. De provincie lijkt niet te willen kijken naar alternatieven, zoals een damwand. Dat hebben ze in het Vragenderveen aangelegd. En kijk: de natuur is daar in een goede toestand. Er is om die reden ook geen zonering noodzakelijk.”
Drempelwaarde van 21 mol of stroken van 250 meter
Om Nederland van het slot te krijgen, stelt de Landbouw Alliantie twee verschillende routes voor waar de politiek uit kan kiezen. Het instellen van een drempelwaarde van 21 mol naar Duits voorbeeld (3 procent van de KDW) of het gebruik van significantiestroken van 250 meter langs stikstofgevoelige habitats.
Bedrijven die met hun uitstoot boven de 21 mol of 3 procent van de KDW komen of binnen een strook van 250 meter vanaf stikstofgevoelige habitats vallen, moeten een natuurvergunning aanvragen. Bedrijven die onder de drempelwaarde uitkomen of buiten de stroken vallen, hoeven dat niet.
Emissiereductiebeleid blijft noodzakelijk als juridische onderbouwing bij de rechter. Daarbij moeten managementmaatregelen en technische innovatie gestimuleerd worden. Ook moeten de best beschikbare, betaalbare en bewezen technieken worden toegepast.
Volgens de Landbouw Alliantie heeft een drempelwaarde als voordeel dat PAS-melders worden gelegaliseerd en intern en extern salderen niet meer hoeft. Ook geldt deze oplossing voor zowel ammoniak (NH3) als stikstofoxiden (NOx). Volgens de alliantie is daardoor geen onderscheid tussen deze twee soorten meer nodig.
Sieta van Keimpema: 'Nederland is hopeloos verdwaald in regelbrij'
De Landbouw Alliantie vindt dat Nederland een sterke landbouwsector heeft en dat deze behouden moet worden, waarbij er daarnaast ook aandacht moet zijn voor goede natuur. Sieta van Keimpema, voorzitter van DDB, benadrukt tijdens de perspresentatie maar eens waar het op vastloopt. „Slechts één lidstaat in de EU heeft zich qua wetgeving gigantisch in de nesten gewerkt met betrekking tot het voldoen aan de Vogel- en Habitatrichtlijn. Dat is Nederland. Nederland, dat zo graag een gidsland wil zijn, is hopeloos verdwaald in zijn eigen regelbrij. De Nederlandse landbouw is nog wel een gids. Vanuit alle windrichtingen komen wetenschappers, boeren en onderzoekers naar Nederland om van onze landbouwmethodes te leren. Nederlandse boeren zijn flexibel, minimaliseren hun emissies als niemand anders en blinken uit met het meest duurzame voedselsysteem wereldwijd, aldus Nature.com. Daarom zeggen wij nee tegen elk politiek plan dat daar tegenin druist en tegen plannen die als doel hebben de boeren en hun vee op te ruimen, terwijl de vraag naar dierlijk eiwit stijgt."
„Nu het stikstofpakket van kabinet-Jetten geen natuurherstel en vergunningverlening oplevert en op geen steun van de Nederlandse samenleving kan rekenen, is het tijd om over grote schaduwen heen te stappen en met betere plannen aan de slag te gaan. In het belang van de Nederlandse burger, boer en economie."
Bekijk hieronder de livestream terug
Jan Venneman: 'Wij halen 90 procent van de boeren voor de bus weg'
Jan Venneman is als beleidsmedewerker van Agractie nauw betrokken bij de ontwikkeling van het plan. Enkele vragen aan hem.
Sommige provincies werken al aan nieuwe beheerplannen. Waarom doen jullie dan nog die oproep? Er wordt dan toch al in voorzien?
„Enkele provincie stellen nu nieuwe beheerplannen op, terwijl de nieuwe handleiding voor het opstellen van natuurdoelanalyses nog niet eens klaar is. Dat is de verkeerde volgorde vind ik. Eerst moet er een landelijke acceptabele leidraad zijn, waarbij de actuele natuurdata leidend zijn en niet de modellen. Ook moet de sociaaleconomische impact meegenomen worden. Ik hou mijn hart vast eerlijk gezegd. Als de handleiding en beheerplannen op de huidige of vorige lijken, dan gaat er weinig aan het beleid veranderen.”
„Het huidige beleid is veel te veel gebaseerd op modelberekeningen, terwijl de feitelijke natuurtoestand en drukfactoren niet eens bekend of niet duidelijk zijn. Bij de vorige natuurdoelanalyses was het zo dat als informatie over een bepaalde beschermde soort niet bekend was, dat de seinen op rood gingen. Het ‘nee-tenzij’-principe is leidend. Dat kan niet vinden wij.”
Jullie pleiten voor het instellen van een drempelwaarde van 21 mol of instellen van significantiestroken van 250 meter rond stikstofgevoelige habitats. Is dat juridisch en wetenschappelijk houdbaar?
„Ja, we hebben daar advocaten en juristen naar laten kijken. Ook ligt daar onder meer een onderzoek van Wouter de Heij aan ten grondslag. Op basis van Europese rechtspraak is daar wel flankerend emissiereductiebeleid voor nodig. Dat betekent dat de productieplafonds voor veehouderijsectoren moeten worden gehandhaafd en dat een afroming zal gelden voor boeren. Je moet de drempelwaarde vastleggen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). De aanpassing van het Bal kun je regelen via een algemene maatregel van bestuur (AMvB). Dit kan niet binnen de bestaande stikstofwetgeving, want dan geef je rechters de mogelijkheid om binnen de kaders van die regelgeving uitspraken te doen."
Het handhaven van de productieplafonds en afroming zullen niet alle boeren een leuke boodschap vinden.
„Nee, dat klopt. Maar het verschil met het plan van Van Essen is dat wij 90 procent van de boeren voor de bus weghalen. De kleine tien procent van bedrijven die in een strook van 250 meter rond stikstofgevoelige natuur zitten, zo’n 1.800 bedrijven, proberen we het leven zo goed mogelijk te maken. Zij moeten worden gecompenseerd en maatwerk voor bedrijfsontwikkeling aangeboden krijgen.”
„Juridisch gezien kan het door het in te kaderen in het Activitieit Besluit Leefomgeving. Je moet rechters
De Programma Aanpak Stikstof (PAS) die in 2019 sneuvelde werd ook als een drempelwaarde gezien. Hoe gaan jullie een PAS-debacle voorkomen?
„De PAS is gesneuveld omdat deze ecologisch niet goed was onderbouwd en deze gekoppeld was aan de Kritische Depositie Waarde (KDW). Wij pleiten er dan ook voor om de KDW-doelstellingen uit de wet te halen en geen nieuwe emissiedoelen in de wet op te nemen. Met het invoeren van een drempelwaarde van 21 mol of significantiestroken in combinatie met emissiebeleid verwachten wij dat dit juridisch standhoudt. Uiteindelijk draait het niet alleen om juridische houdbaarheid. Het is ook een kwestie van politieke moed. Om een drempelwaarde in te voeren is ook politieke wil nodig. We hopen dat er draagvlak voor ons plan is. Dat moet na onze presentatie blijken.”
Bas Lageschaar
Bas Lageschaar groeide op tussen de weilanden in de Achterhoek. Daardoor had hij altijd al belangstelling voor de agrarische sector. Voor Agrio zit hij in de redactie politiek en beleid. Bas volgt het laatste (regionale) nieuws op de voet en schrijft voor de regionale websites en verschillende printuitgaven.
Beeld: Jasper Winters
