NVWA waarschuwt: '25 procent van de melkveehouders riskeert fikse boete en strafblad'

Ook in 2025 constateerde de NVWA al dat er bij veel bedrijven sprake was van een overschrijding van de beschikbare fosfaatrechten. De gegevens van deze bedrijven zijn doorgespeeld aan het Openbaar Ministerie. Het niet naleven van de fosfaatregeling geldt als een economisch delict dat een stevige strafrechtelijke boete en een strafblad kan opleveren. De extra focus op het naleven van de fosfaatregeling is onderdeel van de extra investeringen in toezicht en handhaving in het kader van de taskforce mestmarkt en mestregelgeving.

Voor eind van het jaar koeien verkopen of fosfaatrechten aankopen

Voor 2026 is uiteraard nog geen sprake van een overtreding van de regels, omdat boeren nog tot 31 december de tijd hebben fosfaatrechten en fosfaatproductie met elkaar in overeenstemming te brengen. Dit kan door het aankopen van extra fosfaatrechten of het verkopen van koeien, of een combinatie van beide.

De NVWA omschrijft de ontstane situatie als zorgwekkend. Te veel aangewende mest kan schadelijk zijn voor de biodiversiteit, waterkwaliteit en de leefomgeving, stelt de NVWA in het persbericht. De controle-instantie voert gesprekken met de sector om boeren bewust te maken van de risico’s die ze lopen wanneer ze over te weinig fosfaatrechten beschikken en ze te stimuleren zo snel mogelijk actie te ondernemen. Tegelijkertijd hoopt de NVWA met het voeren van de gesprekken te voorkomen dat bedrijven ook in 2027 weer in dezelfde situatie terechtkomen.

De NVWA geeft aan de bedrijven die op dit moment over te weinig fosfaatrechten beschikken te monitoren.

25 procent van de melkveebedrijven produceert te veel fosfaat

Een analyse van de beschikbare RVO-data brengt aan het licht dat ongeveer een kwart van alle Nederlandse melkveebedrijven meer fosfaat produceert dan toegestaan. De NVWA schat in dat van de bedrijven die te weinig rechten hebben circa 75 procent meer dan 100 kilogram fosfaat tekortkomt (1). Bijna 10 procent van de bedrijven met te weinig fosfaatrechten komt zelfs meer dan 1.000 kilogram tekort (2).

Hogere melkproductie vergroot tekort aan fosfaatrechten

Tijdens een aselecte steekproef van bijna 200 bedrijven constateert de NVWA dat op vermoedelijk 52 procent van de bedrijven sprake is van een overschrijding van de fosfaatrechten. Een belangrijke oorzaak van het tekort aan fosfaatrechten zit in het gegeven dat op veel bedrijven de melkproductie is gestegen, waardoor bedrijven in een andere fosfaatklasse terecht komen.

De NVWA adviseert alle melkveehouders nu al een inschatting te maken van de verwachte melkproductie op jaarbasis en daar zo snel mogelijk op te anticiperen. Dit kan door fosfaatrechten te kopen of te leasen of door koeien te verkopen. De NVWA plaatst wel vraagtekens of het voor melkveehouders haalbaar dan wel betaalbaar is alle rechten die ze tekortkomen te kopen of te leasen. De huidige prijs voor een kilogram fosfaat schommelt voor koop rond de 340 euro en voor lease rond de 114 euro. Wie daarbij ook nog het aanbod in ogenschouw neemt, zal zich toch serieus zorgen maken over hoe dit gat gedicht kan worden.