Petitie moet ook ‘kromme’ groenten en fruit in het schap krijgen

‘Goed voedsel blijft liggen, omdat het niet past binnen de eisen en afspraken van afnemers’, aldus Boerenschappen en No Waste Army over de petitie Van Klasse A naar Klasse Alles. Tegelijkertijd laten zij naar eigen zeggen zien dat ook kromme, te grote en anders gevormde groenten en fruit hun weg naar consumenten kunnen vinden. Om dit op grotere schaal mogelijk te maken, starten de organisaties de petitie.

Consumenten willen wel

No Waste Army meldt al bijna zes miljoen kilogram voedsel van verspilling te hebben gered en afgelopen zomer met De Kromste Supermarkt van Nederland te hebben laten zien dat consumenten ook afwijkende groenten en fruit willen kopen. Boerschappen vertelt iedere week te kijken wat boeren nu van het land kunnen oogsten en brengt dat rechtstreeks bij consumenten thuis. Samen bezorgen de organisaties maandelijks een Wonky Box met groenten en fruit, die vanwege hun vorm of formaat zijn afgekeurd.

Buiten de standaard

‘De initiatieven laten zien dat er vraag is naar groenten en fruit die buiten de standaard vallen’, stellen beide organisaties. ‘Maar om meer van de Nederlandse oogst op tafel te krijgen, zijn alternatieve afzetkanalen alleen niet genoeg. Ook de eisen, contracten en inkoopafspraken in de voedselketen moeten veranderen. Zolang die onvoldoende aansluiten op de realiteit van boeren, blijven onverkochte oogsten en voedselverspilling terugkomen.’

Aanpassen aan de oogst

Thibaud van der Steen, medeoprichter van No Waste Army: „De natuur trekt zich niets aan van onze specificaties. We horen van alle kanten dat mensen dit voedsel gewoon willen eten. Dan is het toch te gek dat het nog steeds wordt afgekeurd? Het wordt tijd dat we ons systeem aanpassen aan de oogst, in plaats van andersom. Als we met z’n allen laten horen dat dit anders moet, kunnen we echt iets veranderen.”

Risico bij de boer

‘Droogte, regen, hitte en hagel beïnvloeden hoeveel een boer oogst en hoe de producten eruitzien’, zien beide organisaties. ‘Een appel met hagelschade, een wortel met twee benen of een onverwacht grote oogst past daardoor niet altijd binnen de afspraken met afnemers. Veel inkopers werken met vaste hoeveelheden en eisen aan onder meer vorm en formaat. Wijkt de oogst daarvan af, dan komt het risico vaak bij de boer te liggen.’

Meer dan nodig

Om voldoende producten te kunnen leveren die aan de strenge specificaties voldoen, produceren boeren soms meer dan nodig is, constateren de initiatiefnemers van de petitie. ‘Tegelijkertijd gaat een deel van de Nederlandse oogst verloren, terwijl vergelijkbare producten uit het buitenland worden ingekocht. Zo dragen de huidige inkoopafspraken bij aan voedselverspilling, terwijl de producten prima eetbaar zijn.’

Voedselinkopers aan zet

Boerschappen en No Waste Army roepen supermarkten, foodservicebedrijven, verwerkers en andere grote voedselinkopers op om hun inkoop, logistiek en verwerking beter af te stemmen op de oogst. ‘Dat vraagt om flexibelere afspraken over hoeveelheden en meer ruimte voor producten die afwijken in vorm of formaat, maar goed en veilig zijn om te eten.’

Actie politiek gevraagd

Ook de politiek moet in actie komen, stellen de twee organisaties. ‘Op 1 april 2025 nam de Tweede Kamer de motie-Grinwis aan, waarin de regering wordt opgeroepen zich op Europees niveau in te zetten voor versoepeling van de wettelijke kwaliteitsklassen voor groenten en fruit.’ De organisaties vragen om uitvoering van die motie en om een aanpak die voorkomt dat aanvullende inkoopeisen goed voedsel onnodig uitsluiten.

Consument moet zich uitspreken

Met de petitie roepen Boerschappen en No Waste Army ook consumenten op om zich uit te spreken. ‘Door te tekenen, laten zij zien dat ze ook groenten en fruit willen eten die afwijken van de norm.’ Zo benadrukken ze dat niet de consument, maar de regels en inkoopafspraken de weg naar het schap in de weg staan.