Gewoon goed draaien is ook vakmanschap

Sommige ondernemers willen vooral groeien. Jos van Uden wil vooral goed draaien. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het precies waar vakmanschap begint. Sinds 1986 bouwde hij met zijn vrouw en schoonvader aan een vermeerderingsbedrijf in Geffen. Vandaag houdt het bedrijf ongeveer 27.000 ouderdieren, verdeeld over vier stallen. Een gemiddelde productieronde duurt circa veertig weken.

“Wij zijn geen groeiers. Als we het met dit aantal niet goed kunnen, dan lukt het met zevenduizend of tienduizend meer ook niet.”

De markt, de voerprijs en de Nederlandse regels heeft hij niet volledig in de hand. De manier waarop hij zijn dieren verzorgt, zijn processen organiseert en zijn installaties onderhoudt wel. Daar stuurt hij op. Iedere dag opnieuw.

Sturen op wat je wél in de hand hebt

Voor een vermeerderaar zijn niet alle factoren beïnvloedbaar. Voerprijzen bewegen, opbrengsten veranderen en de resultaten van broedeieren worden verderop in de keten bepaald. Toch moet het bedrijf iedere dag blijven draaien. Daarom richt Jos zich vooral op zaken waar hij zelf invloed op heeft: technisch goed werken, kosten in de gaten houden, de dieren goed managen en storingen voorkomen.

“Gewoon goed draaien. Technisch goed draaien. Het financiële heb je niet altijd in de hand.”

Dat betekent niet dat cijfers onbelangrijk zijn. Integendeel. Jos let scherp op de afspraken over de broedeiprijs, de kosten van het voer en de terugkoppeling vanuit de broederij. Maar hij blijft ook nuchter over cijfers die hij zelf niet volledig kan controleren. Hij wil weten wat er gebeurt, zonder te doen alsof alles aan één knop te regelen is.

Iedere ronde opnieuw verbeteren

Veel van zijn bedrijfsvoering zit in kleine, praktische keuzes. Een nestmat die kan verschuiven wordt vastgezet. Voer wordt zo voorbereid dat een storing nog overdag kan worden opgelost. Onderhoud gebeurt liever gepland tussen de rondes dan midden in het eierproces. Zulke keuzes leveren geen groot verhaal op, maar ze beperken wel risico.

“Ik investeer liever tijd als we erbij kunnen, dan dat ik eieren aan het afdraaien ben en ineens de stal in moet.”

Ook bij automatisering blijft handwerk een rol spelen. Eén persoon controleert de eieren aan de band en haalt vuile, beschadigde eieren en dubbeldooiers eruit. Een tweede persoon werkt bij de Prinzen PSPC 5, die de eieren vervolgens verpakt in 30-eiertrays of broedladen, afhankelijk van de vraag van de afnemer. Niet alles hoeft volledig automatisch als een praktische controle beter past bij het bedrijf.

Investeren vraagt zicht op de toekomst

Zoals veel Nederlandse pluimveehouders heeft Jos te maken met een onzeker investeringsklimaat. Regels en ontwikkelingsmogelijkheden kunnen veranderen, terwijl een stal of installatie voor tientallen jaren wordt neergezet. Dat maakt ondernemers terughoudend met langjarige investeringen. Niet omdat zij niets willen, maar omdat een investering ook op langere termijn uitvoerbaar moet blijven.

Jos maakt er geen politiek verhaal van. Hij kijkt vooral naar wat een investering op zijn eigen bedrijf doet. Draagt het bij aan een gezond klimaat? Houdt het de mest droger? Bespaart het arbeid of voorkomt het stilstand? En is dat voordeel groot genoeg om de investering te verantwoorden?

De volgende generatie proeft aan het bedrijf

Tijdens het bezoek draait ook de schoonzoon van Jos mee. Hij kwam zonder achtergrond in de pluimveehouderij binnen en ervaart stap voor stap wat het werk inhoudt. Vooral het werken met de dieren spreekt hem aan. Daarbij leert hij ook hoe de techniek de verzorging van de dieren en het dagelijkse werk ondersteunt.

Momenteel proeft de volgende generatie aan het bedrijf en leert zij de dagelijkse praktijk kennen. Er is nog geen besluit genomen over bedrijfsopvolging of overname. Te zijner tijd zal blijken hoe het verdergaat. Daarbij spelen persoonlijke keuzes mee, maar ook de mogelijkheden die er voor het bedrijf in Nederland blijven.

Voor Jos zit continuïteit niet in groter of nieuwer, maar in iedere ronde opnieuw goed kijken wat beter kan. Zolang techniek, kosten en dagelijkse praktijk in balans blijven, kan het bedrijf vooral doen wat het moet doen: gewoon goed draaien.