Zuid-Holland verhoogt inzet op faunabeheer, BBB vraagt aandacht voor uitvoering

De faunaschade is in Zuid-Holland al jaren hoog. In schadejaar 2025 werd maar liefst 13,6 miljoen euro aan schadevergoeding uitgekeerd. Ter vergelijk: in 2020 was de faunaschade nog circa 1,8 miljoen. Het gaat daarbij met name om schade die wordt veroorzaakt door ganzen, houtduiven, knobbelzwanen, smienten, meerkoeten en kraaiachtigen. Verreweg de grootste schadepost is de schade aan grasland.

Nieuwe faunabeheerplannen

Om de faunaschade in te dammen, riepen Provinciale Staten in 2025 het college van Gedeputeerde Staten (GS) op om hiervoor een plan te maken. Dat stuurde het provinciebestuur in oktober naar Provinciale Staten.

Daarin staat dat Zuid-Holland de provinciale faunabeheereenheid (FBE) heeft verzocht om nieuwe faunabeheerplannen op te stellen voor soorten die voor meer dan 100.000 euro per jaar aan schade veroorzaken. Het gaat dan om de knobbelzwaan, smient en houtduif. Die veroorzaakten respectievelijk voor 1 miljoen, 8223.000 euro en 1,55 miljoen euro aan schade.

Omdat het opstellen van faunabeheerplannen tijd kost, heeft Zuid-Holland de FBE gevraagd om tijdelijke vergunningen aan te vragen, zodat schades op korte termijn al kunnen worden beperkt. Naar verwachting wordt eind 2026 een tijdelijke vergunning voor het bestrijden van de zwarte kraai en kauw verleend. In maart 2027 moet het faunabeheerplan van die twee vogels gereed zijn.

Voor de smient is het faunabeheerplan naar verwachting in het derde kwartaal van 2027 klaar. Op basis van dat faunabeheerplan kan er uitvoering gegeven worden aan de provinciale vrijstelling voor smienten. De aanvraag voor een tijdelijke vergunning voor het bestrijden van schade die wordt veroorzaakt door meerkoeten wordt uiterlijk het tweede kwartaal van 2027 ingediend bij de Omgevingsdienst.

Voor ganzen is beheer al mogelijk. Zuid-Holland stond begin deze maand nog tegenover natuurorganisaties in de rechtbank over het afschot van ganzen.

Schadebestrijding houtduif

Schadebestrijding van de houtduif is mogelijk op schadegevoelige percelen. Dit was met het vervallen van de landelijke vrijstelling niet meer mogelijk, waardoor boeren vanaf 2023 niet langer op dezelfde wijze konden optreden tegen houtduivenschade en in aanmerking kwamen voor een tegemoetkoming. Zodra de vergunning voor de landelijke vrijstelling onherroepelijk is, is het niet meer mogelijk om een tegemoetkoming aan te vragen voor schade door de houtduif.

Betere samenwerking tussen WBE's en TBO's moet efficiënter verhogen

Naast meer inzet op beheer kijkt de provincie ook naar de uitvoering. De FBE gaat zich actief inzetten om meer regie te voeren op de daadwerkelijke uitvoering van het faunabeheer, waaronder de implementatie van de afspraken uit het faunabeheerplan voor ganzen. De nadruk ligt daarbij op het optimaal benutten en daadwerkelijk toepassen van beheermaatregelen en het bevorderen van de afstemming tussen onder meer wildbeheereenheden (WBE’s) en terreinbeherende organisaties (TBO’s) over de gezamenlijke uitvoering van maatregelen. 'Door een versterkte coördinatie vanuit de FBE en een nauwere samenwerking tussen onder andere TBO’s en WBE’s kunnen deze maatregelen effectiever en efficiënter worden uitgevoerd', zo staat in het Statenvoorstel.

Inzet op meer afzet ganzenvlees

Ook de afzet is een belangrijk onderdeel van het voorstel. In maart is een pilot uitgevoerd om de keten rond ganzenafzet in kaart te brengen. Daarbij is gekeken of een integrale ketenaanpak leidt tot betere samenwerking en benutting. Daaruit blijkt dat de keten kan draaien, omdat jagers zijn gemotiveerd. Tegelijkertijd is er regie nodig, want anders valt de keten stil. Het grootste knelpunt is niet het schieten of verwerken, maar de afzet van ganzen. Er is onvoldoende structurele vraag naar ganzenvlees.

De provincie heeft aan de FBE de opdracht gegeven om op basis van de uitkomsten van deze pilot een vervolg uit te zetten en regie te (laten) organiseren op de keten. Hieronder valt onder andere het optimaliseren van de logistiek, het organiseren van koelcelcapaciteit en het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. De FBE gaat hier dit jaar nog mee aan de slag. Het traject zal eind 2027 worden geëvalueerd.

BBB vraagt aandacht voor kosten jagers bij afzet ganzenvlees

Coalitiepartij BBB vindt de verruiming van de mogelijkheden voor schadebestrijding positief, maar benadrukt dat beheervergunningen juridisch houdbaar en bruikbaar moeten zijn. Ook verwacht BBB concrete afspraken met terreinbeherende organisaties over hun bijdrage aan het faunabeheer.

De partij heeft wel zorgen bij de afzet van ganzenvlees. 'Er wordt gewerkt aan logistiek, koelcapaciteit en afzet. Dat is positief, maar de praktische en financiële uitvoering blijft onvoldoende duidelijk. Jagers en beheerders maken kosten voor kilometers, brandstof, tijd en aflevering. Ook voor poeliers en verwerkers moet het financieel haalbaar zijn. We kunnen niet blijven verwachten dat vrijwilligers deze maatschappelijke taak grotendeels op eigen kosten uitvoeren', schrijft Statenlid Heidi Looij in een voorstel.

De partij gaat daarom tijdens de vergadering van Provinciale Staten op woensdag 11 november een voorstel indienen dat zich richt op een goed functionerende keten voor de afzet van ganzenvlees, redelijke onkostenvergoedingen en duidelijke afspraken met verwerkers. Daarbij wil de partij ook inzicht in de besteding van de middelen.