ICM-inspiratiedag voor erfbetreders in Valthermond, deel 1:
Hoe blijft zetmeelaardappelteelt mogelijk met minder middelen?

Op de Boerderij van de Toekomst in Valthermond worden in de zetmeelaardappelen een viertal teeltscenario’s getest. De vraag is of met deze scenario’s - gangbaar, Boerderij van de Toekomst 2030 (BvdT 2030), de landbouw van 2040 (Landbouw 2040) en regeneratief - nog een succesvolle teelt kan worden gerealiseerd.
Regio-onderzoeker en fytopatholoog Iris Visscher (WUR): „In het gangbare scenario is de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen gedaan zoals we dat in hier in de praktijk kennen. Voor het scenario BvdT 2030 hebben we de middelen die op de lijst voor Candidates for Substitution staan, weggelaten. Daarnaast zijn geen PFAS-middelen gebruikt die een tussentijdse herbeoordeling krijgen van het Ctgb. Tot slot zijn geen middelen toegepast die structureel de norm voor het oppervlaktewater overschrijden.”
Stapje verder
In het scenario Landbouw 2040 gingen de onderzoekers nog een stapje verder: „Daarin gebruiken we helemaal geen PFAS-houdende middelen en hebben we gekeken naar welke stoffen ook op regionaal niveau de norm voor het oppervlaktewater overschrijden. Uit die analyse kwamen nog eens zes actieve stoffen naar voren die we achterwege hebben gelaten.”
Volgens Visscher was het even zoeken naar de invulling van het regeneratieve scenario. „Een begrip als regeneratief wordt veel gebruikt, maar wat verstaan we hier nu onder?” Uiteindelijk is besloten om regeneratief als volgt in te vullen: „De input qua gewasbescherming is gelijk aan gangbaar, maar hebben we aanvullend gericht op het weerbaar maken van de bodem met o.a. organische rest- en meststromen, ferment, compostthee en beluchte mest . Tijdens de teelt zijn tevens biostimulanten toegepast, waarbij we de dosering en type middelen hebben gekozen op basis van bladsapanalyses.”
Alternaria
Het valt de deelnemers op dat de aardappelen binnen het regeneratieve scenario er minder mooi bij staan dan het gangbare veld. Alternaria heeft flink om zich heen gegrepen. „Wat daar de oorzaak van is, kan ik nu nog niet zeggen. Het is wel bijzonder, aangezien we hetzelfde spuitschema hebben gehanteerd als in het gangbare object”, zegt Visscher. Daarnaast merkt de onderzoeker op dat met de randvoorwaarden die voor de scenario’s BvdT 2030 en Landbouw 2040 werden gehanteerd, er vrijwel geen middelen overblijven om alternaria aan te pakken.
Visscher vertelt dat er al relatief vroeg in het seizoen is begonnen met spuiten tegen phytophthora, aangezien de ziekte al vroeg in de regio werd waargenomen. In de scenario’s BvdT 2030 en Landbouw 2040 lag het ras Aveline en is gespoten met behulp van een BOS. „Daarin hebben we uiteindelijk tien bespuitingen uitgevoerd. In het praktijkscenario - en regeneratief -, lag BMC en is geen gebruikgemaakt van een BOS en is vijftien keer gespoten. Daarmee zit je ook wel aan het maximale aantal bespuitingen dat je kunt uitvoeren met het oog op afwisselen van middelen en resistentiemanagement.”
Integrated Weed Management
Wanneer een teler overweegt om robottechniek in te zetten, is het volgens onderzoeker Johan Booij essentieel om eerst te bepalen van welk onkruidprobleem er sprake is. „Zijn er specifieke onkruidsoorten die problemen opleveren of is het een divers palet? In welke gewassen en perioden van het seizoen vormen ze een probleem? Hoe kun je de onkruiden in het gehele bouwplan managen? Maak eerst een strategie met Integrated Weed Management. De techniek die je hiervoor gaat inzetten volgt pas later. De techniek volgt de strategie en niet andersom.”
Kiemperiode
Daarbij is kennis over de kiemperiode van onkruiden cruciaal. „Onkruiden kun je in verschillende groepen indelen op basis van hun kiemperiode. Zeker als er bepaalde onkruiden voor problemen zorgen, is het goed om te weten in welke periode je kieming van het onkruid verwacht zodat je daarop kunt inspelen bijvoorbeeld door het zaaimoment van het gewas aan te passen of een extra grondbewerking uit te voeren in de vorm van een vals zaaibed”, aldus de onderzoeker. „Je ziet ook dat onkruiden in een bepaald groeistadium van het gewas de kop opsteken waarin je ze niet kunt bestrijden en de onkruiden zich flink kunnen vermeerderen.” Daar komt dan ook de ICM-gedachte om de hoek kijken volgens Booij. „Als ik het onkruid in dit gewas niet kan opruimen of onderdrukken, kan ik dat volgend jaar in een ander gewas dan wel doen? En in welk gewas dan? Hoe diverser de gewassen in het bouwplan zijn, hoe diverser je onkruidpopulaties worden.”
Verschillende technieken noodzakelijk
Hij benadrukte dat er voor een effectieve bestrijding verschillende technieken nodig zijn. „Met één techniek ben je er niet. Onkruidbestrijding is het meest effectief in de beginontwikkeling tot het twee- tot vierbladstadium en de meeste robots zijn qua bestrijdingsmethode met name inzetbaar tot aan het twee- tot vierbladstadium. Wanneer de onkruiden groter zijn, heb je andere technieken nodig.”
Met de grondbewerking kun je ook al de nodige stappen zetten op het gebied van onkruidbeheersing. In een open gewas als uien waarin onkruidbeheersing lastig is, kan een teler ervoor kiezen om de bovenlaag te ploegen en hierdoor de hoeveelheid zaad te verdunnen en daarmee de onkruiddruk in die teelt te verlagen. „In gewassen waarin je relatief gemakkelijk onkruid kunt beheersen, zoals aardappel, kan het juist een keuze zijn om NKG toe te passen om zaden bovenin te houden, te laten kiemen en te bestrijden. Dit heeft als doel om de onkruidzaadbank kleiner te maken, zodat je in opvolgende teelten er minder last van hebt. ”
Lees ook: 'Bespreek ICM deze winter aan de keukentafel'
Tekst: Renske van Valburg
Beeld: Renske van Valburg







