Opstart lactatie: uier krijgt voorrang op spierwerking

Insuline dirigeert energiehuishouding
Om lichaamsprocessen zoals melkproductie en spierwerking op gang te houden, is energie nodig. In de lever worden voedingsstoffen omgezet in glucose, de brandstof van de koe. Maar die glucose kunnen lichaamscellen niet direct opnemen. Als er veel glucose in het bloed zit, maakt de koe daarom een hormoon aan, insuline. Hiermee kunnen lichaamscellen glucose opnemen.

Niet alle weefsels hebben insuline nodig om glucose op te kunnen nemen. De uier en het groeiende kalf onttrekken ook zonder dit hormoon glucose uit het bloed. Daarnaast vertonen bepaalde weefsels zoals spieren rondom afkalven een soort “ongevoeligheid” voor insuline, waardoor de opname van glucose tijdelijk geremd wordt. Hierdoor wordt gegarandeerd dat er voldoende glucose beschikbaar is voor het kalf en de melkproductie in de uier.

Slepende melkziekte
Hoewel de lactatie voorrang krijgt, is ook voor andere processen energie nodig. Bij een hoge energiebehoefte gaat het lichaam daarom over op de afbraak van vet om de spieren van energie te voorzien. Hierdoor komen vetzuren vrij in het bloed die door de lever niet worden omgezet in glucose, maar in toxische ketonen, die de gezondheid van de koe negatief beïnvloeden.
Deze conditie staat bekend als slepende melkziekte en leidt gemiddeld tot een melkverlies van 350 tot 500 liter en een vergrote kans op lebmaagverdraaiingen, aan de nageboorte staan en mastitis.

Vetafbraak verstoort insuline-energiehuishouding
Vette koeien hebben doorgaans meer problemen rondom afkalven dan koeien met een goede conditiescore van 3-3,5. In de eerste plaats komt dit doordat vette koeien minder vreten voor afkalven, waardoor zij al eerder in een negatieve energiebalans komen. Daarnaast zorgen de vetzuren die worden vrijgemaakt uit het lichaamsvet ervoor dat de gevoeligheid van de weefsels voor insuline verder vermindert. Dit is vergelijkbaar met diabetes type II bij de mens, waarbij zwaardere mensen ook meer risico lopen op deze ziekte.

Risicodieren ondersteunen
Met name koeien met een te hoge conditiescore of koeien die in de droogstand conditie verliezen, verdienen in deze periode daarom extra aandacht. Hiervoor kan de Kexxtone bolus worden ingezet. Deze beïnvloedt de pensflora zodanig dat de bacteriën die brandstof voor de lever produceren goed gedijen in de pens. Hierdoor kan de lever voldoende glucose aanmaken en blijft de afbraak van vetreserves beperkt. Zo wordt slepende melkziekte voorkomen en blijven andere nadelige gevolgen uit.

Meer weten over het herkennen van risicodieren? Lees de reeks Riscodieren van Elanco:factor 1: te vette koe, factor 2: slechte start vorige lactatie, factor 3: oudere vaarzen, factor 4: tweelingdracht, factor 5: Oudere Koeien (3de lactatie of meer)