Fosfaatrechten: eindelijk duidelijkheid, of niet?

Van de drie opties om de fosfaatproductie in de melkveehouderij te reguleren, koos staatssecretaris Dijksma voor fosfaatrechten. Dierrechten en melkrechten zijn weliswaar eenvoudiger in de uitvoering en handhaving, maar sturen niet direct op het fosfaatproductieplafond. Bovendien geven ze beide geen prikkel aan individuele melkveehouders om de fosfaatefficiëntie te verhogen. Met een stelsel van fosfaatrechten wordt wel directer gestuurd op het fosfaatplafond en kunnen ondernemers ontwikkelruimte verdienen door gebruik van de KringloopWijzer.

Referentiejaar én peildatum
Het aantal fosfaatrechten dat wordt toegekend, wordt gebaseerd op de forfaitaire fosfaatproductie van het melkvee. Dit is het gemiddeld aantal gehouden stuks melkvee (diercategorieën 100, 101 en 102) in het referentiejaar 2014, vermenigvuldigd met de forfaitaire excretienormen. Ook voor bedrijven die in 2014 BEX gebruikten, wordt het aantal rechten gebaseerd op de forfaitaire productie. Wijzigingen tussen het referentiejaar 2014 en de peildatum 2 juli 2015 (de datum van de Kamerbrief) kunnen worden meegenomen bij de toekenning. Daarbij gaat het om wijzigingen die van invloed zijn op het gemiddeld aantal dieren of op de forfaitaire fosfaatexcretie. Het is nog niet duidelijk hoe het referentiejaar en de peildatum zich precies tot elkaar verhouden.

Generieke korting
Een andere onduidelijke kwestie is de zogenaamde afroming. De optelling van alle rechten die per bedrijf worden toegekend, komt waarschijnlijk boven het sectorplafond van 84,9 miljoen kg fosfaat uit. De nieuwe regelgeving zal het mogelijk maken fosfaatrechten af te romen om zo de fosfaatproductie terug te brengen op het niveau van 2014. De hoogte van de korting verschilt mogelijk tussen bedrijven, afhankelijk van hun bijdrage aan de plafondoverschrijding.

Geen uitwisseling tussen sectoren
De fosfaatrechten worden verhandelbaar, net zoals bij het stelsel van varkens- en pluimveerechten. Uitwisseling met varkens- en pluimveerechten wordt echter niet mogelijk; de schotten tussen de sectoren blijven bestaan. Er zullen nog nadere voorwaarden aan de verhandelbaarheid worden gesteld. Om transparante handel te bevorderen, wordt gedacht aan gereguleerde overdracht van rechten via een fosfaatbank.

Oplossing voor knelgevallen?
De staatssecretaris heeft een knelgevallenregeling aangekondigd om melkveehouders te compenseren, die onevenredig worden benadeeld door de toepassing van het referentiejaar en de peildatum. Welke bedrijven daar onder gaan vallen, is nog onduidelijk. Naar verwachting zal de regeling weinig ruimte bieden. Immers, alles wat aan extra fosfaatrechten wordt uitgegeven, zal door de andere bedrijven moeten worden ingeleverd. Het is daarom maar zeer de vraag of er voor bedrijven met een latente ruimte - extensieve bedrijven met fosfaatruimte en bedrijven die hun stallen nog niet vol hebben – een oplossing komt.

Vervolg
Staatssecretaris Dijksma heeft aangegeven het wetsvoorstel over invoering van fosfaatrechten zo snel als mogelijk in procedure te brengen. In de komende periode wordt een regiegroep met diverse sectorpartijen gevormd voor overleg over de nadere uitwerking. Na bekendmaking van het voorstel wordt het voor advies aan de Raad van State voorgelegd en wordt het behandeld in de Tweede en Eerste Kamer.

Alfa is kennispartner van Melkvee.nl, het online platform voor melkveehouders. Wekelijks presenteren wij u het laatste nieuws op onze partnersite. Ook heeft Alfa, samen met Melkvee.nl, de Marge-Monitor Melkveehouderij ontwikkeld. Deze geeft in een oogopslag weer hoe de Nederlandse melkveesector er voor staat. Wilt u een gratis indicatie van de financiële positie van uw bedrijf? Ga naar www.melkvee.nl/margemonitor/mijn-situatie.