Voerimport en mestafzet Nederlandse varkenshouderij nagenoeg circulair in EU

Circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en (her)gebruiken van grondstoffen en producten. Voor veevoer en mest betekent dit dat nutriënten en mineralen worden teruggebracht in de landbouw (als meststof of diervoeder) nadat de organische stoffen uit het product zijn gebruikt of zijn omgezet. De Nederlandse landbouwgrond levert circa 70 procent van de energievraag voor de rundveehouderij en samen met restproducten uit de levensmiddelenindustrie voorziet Nederland in 80 procent van die energiebehoefte.

Voor de intensieve veehouderij zijn de percentages op Nederlands kringloopniveau veel lager, respectievelijk 15 procent voor de varkens en 5 procent voor de kippen. De varkenshouderij betrekt namelijk op droge stof basis ongeveer 60 procent van het voer uit import van tarwe en gerst uit omringende EU lidstaten en 20 procent van reststoffen uit de levensmiddelenindustrie en uit Nederlandse voergraan. Het resterende aandeel droge stof in voer is vooral soja uit Noord en Zuid Amerika.

Afzet van mestoverschotten

Volgens CLO wilde de toekomstvisie op de veehouderij van 2008 (LNV 2008) de reikwijdte van voer-mestkringlopen grotendeels beperken tot bedrijfs-, nationaal of Noordwest- Europees niveau. De voorkeur ging uit naar het laatste, aangezien vooral daar de afzet van dierlijke producten plaatsvindt. Ook de afzet van mestoverschotten vindt binnen deze regio plaats (PBL, 2010). In 2017 en 2018 werd bijna 40 procent van de varkensmest (uitgedrukt in fosfaat) geëxporteerd naar Duitsland, Frankrijk en België waar ook veel voergraan vandaan komt. Deze retourstroom van fosfaat in mest is vergelijkbaar met de schatting van de fosfaatimport via voergraan uit noordwest Europa. Hiermee, zou de voer-mestbalans tussen de Nederlandse varkenshouderij voor fosfaat en deze drie landen ongeveer zijn gesloten, maar niet de fosfaatkringloop.

Minder soja voor betere kringloop

Onbekend is of de fosfaat in de geëxporteerde mest ook daadwerkelijk wordt aangewend voor de teelt van voergranen in de drie landen en deels is het fosfaat in de varkensmest afkomstig uit soja uit Amerika. In de balans is geen rekening gehouden met de exportstroom van fosfaat in varkensvlees. De circulariteit van de varkenshouderij in Noordwest Europa kan weinig verbeterd worden zonder soja alternatieven of krimp van de varkensstapel.