‘Meer uniformiteit door eigen beren’

131 mei 2014, 14:0004 min

Meer levend geboren biggen, meer grip op de fokkerij en minder ki-kosten. Dat zijn de grootste voordelen van bedrijfs-ki. Sinds twee jaar gebruiken varkenshouder Joop Veltkamp uit Raalte en zijn bedrijfsleider Sander Overweg sperma van eigen beren die door KI-Mobiel wordt opgevangen en verwerkt. „We hebben nu 1.500 biggen op jaarbasis meer”, geeft Sander aan.

Op het bedrijf van Joop Veltkamp in Raalte met 900 zeugen is berekend dat ze door bedrijfs-KI jaarlijks 1.500 biggen meer produceren en dat er ruim 7.000 euro wordt bespaard op KI-kosten. Na aftrek van de beerkosten blijft er ruim 40.000 euro aan extra inkomsten over. „De uniformiteit is inderdaad toegenomen sinds we onze eigen vier beren gebruiken”, zegt Sander Overweg (foto). Hij is de bedrijfsleider op de locatie in Raalte met ongeveer 900 Topigs20-zeugen.

Al ruim twee jaar lang gaat KI-Mobiel met zijn mobiele trailer vol laboratorium- en KI-apparatuur naar verschillende zeugenhouderijen om sperma af te nemen van beren. Het bedrijf was voorheen alleen actief in Oost-Nederland, maar sinds kort ook in Noord-Brabant. Jaarlijks worden zo’n 25.000 zeugen via KI-Mobiel geïnsemineerd.

Het bedrijf dat Wim (rechts) en zoon Jelte Reesink (links) hebben opgezet, is uniek in de wereld. Nergens is er een mobiel KI-Station dat bij de zeugenhouder diens beren aftapt en in een mobiel laboratorium het sperma onderzoekt, behandelt en verwerkt. De grote voordelen zijn: toepassen van mengsperma, meer biggen per worp, eigen sturing op de fokkerij, betere gezondheid en goedkoper.

Wim haalt de beren uit het hok op het varkensbedrijf van Veltkamp om hem op het fantoom te zetten. Wim: „De beren willen graag op het fantoom springen, want ze ruiken de andere beren. Om de kosten voor bedrijfs-KI aantrekkelijk te houden, moet een zeugenbedrijf minimaal vier beren hebben. We zijn namelijk een lange tijd met de voorbereidingen bezig en als een zeugenhouderij minder dan vier beren heeft, kunnen de kosten per beer oplopen.”

Per beer is Wim zo’n tien minuten kwijt om het sperma af te tappen. De kunstschede laat Wim achterwege. Wim zit al jarenlang in de KI en heeft veel ervaring opgedaan. „Ik doe het mijn handen, want dan kan ik het proces beter sturen en mijn handen zijn bovendien al op de juiste temperatuur.”

Het sperma wordt opgevangen in een speciale vangzak en vervolgens naar het mobiel laboratorium gebracht. Het sperma van de vier beren wordt in één zak gedaan en gemengd. Sperma dat gemengd is, gaat onderling de concurrentie aan en dat zorgt voor een betere bevruchting.

In het mobiel laboratorium behandelt Jelte het sperma. Jelte: „We behandelen het sperma in twee fase. Eerst moeten we het sperma een op tien verdunnen om de spermakwaliteit via het Casa-systeem te kunnen beoordelen. Dan voegen wij in de vangzak voedingsstoffen toe, die zorgen ervoor dat het sperma goed kan acclimatiseren in de verdunning. De eerste verdunning heeft een temperatuur van 32 graden, maar de tweede verdunning is 20 graden om het sperma zo snel mogelijk af te koelen.”

Naast de verdunner wordt er ook een matrix gel toegevoegd die er voor zorgt dat het sperma dikker wordt en minder snel uit de zeug loopt na inseminatie. Bovendien laat de vloeistof de zaadcellen minder snel vrij, waardoor er tijdens de gehele eisprongcyclus eicellen door zaadcellen bevrucht worden. Dat maakt een tweede inseminatie overbodig.

Het sperma wordt door een microscoop bekeken en beoordeeld. Dat doet Jelte niet zelf. De microscoop is verbonden met de computer van het Casa-systeem.

Jelte: „Wat het Casa-systeem doet, is eigenlijk mini video’s maken van de spermacellen en dan gaat het alle zaadcellen, die in één beeld voor komen, tellen. In dit beeld telt het 210 zaadcellen. Een aantal is dood of keurt het systeem af door bijvoorbeeld een morfologische afwijking.”

„Normaliter is zo’n tien procent dat afwijkt of wordt afgekeurd. Soms kan dat meer zijn. Dit is per bedrijf en per week wisselend. Het is niet erg voor de bevruchting, maar het is goed om de kwaliteit te meten. Per insemineerzakje willen we namelijk minimaal 2,5 miljard zaadcellen hebben en soms is dat zelfs meer.”

Als het sperma is gecontroleerd en behandeld, gaat het naar de inpakmachine toe. Hier wordt het sperma in handige insemineerzakjes gebracht.

Het sperma in de insemineerzakjes is zeven tot negen dagen houdbaar. Aan het zakje zit een tuitje, waardoor het insemineren gemakkelijk verloopt.

Lees meer over de ervaringen van Sander Overweg met eigen bedrijfs-ki in de Vee & Gewas van zaterdag 3 mei en de Stal & Akker van 10 mei.

Reinout Burgers

Al bijna 25 jaar volg en schrijf ik als journalist onder meer over de varkenshouderij en pluimveehouderij. Twee uiterst boeiende en dynamische sectoren met veel gepassioneerde ondernemers.

Beeld: Ellen Meinen

‘Meer uniformiteit door eigen beren’

Reinout Burgers

Tags

Bekijk ook