‘Fertigatie is afweging kosten-baten in een extremer wordend klimaat’

Saarloos was een van de aanwezige bodemexperts bij de TopBodem-bijeenkomst over fertigatie. Volgens de WUR-expert is het belangrijk in de vergelijking van onberegende teelt, beregende teelt en fertigeren om mee te nemen waar de doorslaggevende effecten van de fertigatie liggen. „Het resultaat is erg afhankelijk van de momenten van stress in het gewas.”

In de laatste jaren traden heel vaak droge periodes op. Bodemadviseur Rens de Bruijckere van Van Iperen zag op zijn ouderlijk bedrijf dat het risico op droogte schade enorm toenam. Ze overwogen daarom om óf met druppelirrigatie en fertigatie te gaan werken óf te stoppen met de uien. „Bij ons was de maximale opbrengst 50 ton, maar dat werd de laatste jaren vaak veel minder. Nu met fertigatie halen we 60 ton.”

Kosten

Fertigatie kost werk, slangen, een regelunit in een container, meststoffen… Het gastbedrijf van de fertigatiemiddag van TopBodem op 5 september was dat van de familie Van Dis in Achthuizen. Zij telen uien met fertigatie. Gerard van Dis schat de kosten jaarlijks op 2.000 euro per hectare en daar bovenop zou (grofweg berekend met de mensen van Van Iperen) nog 1.000 euro per jaar voor de regelunit komen.

Baten

Fertigatiespecialist Mikey Akkermans van Van Iperen denkt dat de meerkosten opwegen tegen de baten. Baten zitten in ongeveer 15 ton meeropbrengst per hectare, meer oogstzekerheid en betere kwaliteit en bewaarbaarheid van de uien. Even rekenen toont een omslagpunt bij 20 cent per kilo uien. Vooral in moeilijke jaren met schaarste aan product kan het uit.

Kunstmatig en gelijkmatig

Met een systeem dat water en voeding geeft, lijkt de uienteelt met fertigatie steeds meer op een teelt zoals die in de bedekte glastuinbouw wordt gedaan. Is dat niet heel kunstmatig? De Bruijckere denkt dat het juist ecologisch slim is om met fertigatie te werken: „Ik denk dat je zo een veel gelijkmatiger systeem hebt. Dat is beter dan in één keer heel veel meststoffen, een bak zout, te geven aan de grond. Het bodemleven heeft dit jaar bijvoorbeeld al geleden onder het moeilijke seizoen en je mag er dus wel wat zuiniger op zijn.”

Teeltadviseur Luuk Heling van HLB raadt om die reden telers aan manieren te vinden om een gedeelde meststoffengift toe te passen. „Continu een beetje is beter”, zegt hij. Geert Elzes van Vandinter Semo denkt dat het constant houden van de groei de weerbaarheid van het gewas kan bevorderen.

Aardappelen

Behalve in uien doen akkerbouwers ervaring op met fertigatie in aardappelen. De TopBodem-partners denken dat ook hier de continue vochtvoorziening en bemesting mogelijkheden biedt om goede knolaantallen te houden. De Bruijckere: „Dit jaar begon de knolzetting onder goede omstandigheden. Daarna werd het wat droger. Fertigatie geeft je als teler wat extra controle. Overigens werkt het vooral goed, als je de bodem goed op orde hebt.”

Fertigatie heeft meer invloed op de teelt van dat moment dan op de bodemkwaliteit, zegt De Bruijckere. „Soms helpt fertigatie bij de productie, maar de basis is goede grond.” Akkermans stelt dat eerst vooral voldoende water nodig is. Voor uien gaat hij uit van 300 millimeter water in het seizoen. Fertigatie blijkt dan nog een duidelijke meeropbrengst te geven ten opzichte van alleen druppelirrigatie.

Prijsdaling

De hoge kostprijs per hectare kan volgens Akkermans wat gaan dalen, als het areaal fertigatie in Nederland groeit. „Je zou dan bijvoorbeeld kunnen gaan werken met grotere centrale pompsystemen.”

Voor de familie Van Dis geeft het fertigatiesysteem in het groeiseizoen meer rust dan beregenen op traditionele wijze. Gerard van Dis: „Het is vooraf bij het aanleggen wat meer werk en aan het eind van de teelt met het eruit halen van de slangen.”