Actualisatie bemestingsadviezen borium, koper, mangaan en zink

Sporenelementen worden in ruime mate toegediend in de akkerbouw. Dit gebeurt door basisbemesting met organische mest en/of met bladmeststoffen. Vanuit een duurzaamheidsoogpunt is omgaan met eindige grondstoffen steeds belangrijker. Voor sporenelementen geldt een optimaal gehalte dat vrij nauw kan zijn qua dosering. Naast een tekort kan er namelijk ook toxiciteit optreden.

De beschikbaarheid van sporenelementen kan sterk beïnvloed worden door onder andere weersomstandigheden en de pH van de bodem. Op basis van een bodemonderzoek wordt voorspeld of er een tekort aan sporenelementen verwacht kan worden bij een bepaald gewas. Op basis van drie stappen volgt een bemestingsadvies:

1. Er moet een relatie zijn tussen de concentratie van het sporenelement in het laboratorium en de beschikbaarheid voor het gewas.
2. Het gewas moet reageren op bemesting door een hogere opbrengst en/of een hoger gehalte in het gewas.

3. De dosis voor bemesting wordt berekend uit de reactie van het gewas op de bemesting en de relatie met de bodem.

Het Handboekbodemenbemesting.nl heeft tot doel om op basis van bodemonderzoek te voorspellen of er een tekort aan sporenelementen verwacht mag worden bij het telen van een bepaald gewas en hoe dit met bemesting voorkomen kan worden.

Nieuwe analysemethode

De huidige adviezen zijn gebaseerd op oude analysemethodes die deels achterhaald zijn. Inmiddels worden nieuwere methoden toegepast om de beschikbaarheid van sporenelementen beter te voorspellen. De directe beschikbaarheid van de sporenelementen borium, zink, mangaan en koper kan goed worden voorspeld met de 'Calciumchloridemethode', een 0.01M CaCl2 extractie. Metingen tonen een sterke relatie aan met bodemkenmerken die bepalend zijn voor de beschikbaarheid van deze sporenelementen.

Data praktijkpercelen

Voor het onderbouwen van de adviezen voor sporenelementen zijn data verzameld van 83 praktijkpercelen. Deze data helpen bij het verbeteren van de nauwkeurigheid van de adviezen.

Balans sporenelementen in bouwplannen

In een standaard bouwplan met aardappelen, suikerbieten, wintertarwe en zaaiuien, bij regelmatig gebruik van dierlijke mest, is de aanvoer van mangaan, koper en zink hoger dan de afvoer met het gewas. Alleen voor borium is de aanvoer gemiddeld in balans met de afvoer.

Aanbevelingen en vervolgonderzoek voor borium, koper en zink

• Borium: Het huidige advies is gebaseerd op een bepaling met water en koken. Een nieuwe methode met 0.1M CaCl2 kan hieraan worden toegevoegd.
• Koper: Het huidige advies, gebaseerd op extractie met HNO3, is achterhaald. CaCl2 lijkt een betere methode om koper te meten. De tekst in het handboek moet worden aangepast.
• Zink: De huidige tekst geeft aan dat zinkgebrek kan optreden bij hoge pH en organische-stofgehalte. De resultaten tonen aan dat zinkbemesting een positief effect heeft op het gehalte in het geoogste product. Er kan een op grondonderzoek gebaseerd advies voor zink worden ontwikkeld.

Mangaanadvies ongewijzigd

Het mangaanadvies is eerder al aangepast en de resultaten van het huidige project geven geen aanleiding om dit te herzien.

Meer informatie

• Samenvatting onderzoek op Crkls
• Rapport Onderbouwing adviezen sporenelementen
• Handboek Bodem en bemesting
• Vakinformatiepagina voor de akkerbouwer
• Vakinformatiepagina voor de vollegrondstuinder