Biologisch aanzuren van mest perspectiefvol

De overheid wil de ammoniakemissie verder terugdringen, vooral nabij natuurgebieden. Daarnaast wil de overheid de melkveehouderij verplichten om met ingang van 1 januari 2014 de emissie met 10% te verminderen. Voor de sector bemoeilijkt dit de bedrijfsuitbreiding. Per saldo moet de emissie van een bedrijf dan lager zijn of gelijk blijven in vergelijking met de situatie vóór uitbreiding.

Mest aanzuren

Een lagere emissie is te bewerkstelligen door stalaanpassingen, efficiëntere voeding en of andere toedieningstechnieken. Een geheel andere aanpak is mestbehandeling in de stal om de pH van mest te verlagen. Dit geeft én een lagere emissie in de stal én een lagere emissie bij uitrijden. Aanzuren van mest kan met gebruikmaking van zwavelzuur. Het kan ook met behulp van bacteriën (biologisch aanzuren) bij gelijktijdige toediening van zetmeel of suikerhoudende energiebron en andere additieven als organisch zuur. Begin jaren 90 is dit onderzocht voor varkensmest. Het bleek goed mogelijk te zijn maar was destijds te duur. Voor rundveemest is het toen niet onderzocht.

Conclusies

De belangrijkste resultaten van de haalbaarheidsstudie zijn:

• Verlaging van de pH van mest tot 5,5 geeft op bedrijfsniveau een reductie in ammoniakemissie van 54-66%.
• Biologisch aanzuren van mest in rundveestallen kan een kosten effectieve techniek worden om de ammoniakemissie op boerderijschaal te verlagen. De geschatte kosten voor biologisch aanzuren variëren tussen de 4 en 20 € per kg bespaarde NH3 (of 50 tot 310 € per koe). De aan de mest toe te dienen hoeveelheid organisch substraat (zetmeel houdend materiaal) bepaalt grotendeels de variatie in kostprijs. Naar verwachting kunnen de kosten beneden de 10 € per kg bespaarde NH3blijven. Extra labtesten zijn nodig om meer kwantitatieve informatie te verkrijgen over de optimale procescondities voor biologisch aanzuren en om een meer precieze kostprijsberekening te maken.
• Positieve bijwerkingen van aanzuren zijn dat het de methaanuitstoot vermindert met 20% en dat het resulteert in meer homogene drijfmest zonder risico van schuimvorming. Dit laatste maakt een efficiënt gebruik van de mestopslagcapaciteit in ligboxenstallen mogelijk.
• Voor de korte termijn (met het oog op een snelle start) lijkt een verzuringssysteem gebaseerd op een mix van biologische en anorganische verzuring aantrekkelijk vanuit het oogpunt van risicospreiding tussen de kosten van additieven (azijnzuur, organisch substraat en H2SO4).
• Voor de lange termijn wordt de hoogste kostenefficiëntie verwacht voor biologisch aanzuren in een fed-batch systeem. In dit systeem wordt verse mest toegevoegd aan mest die al is aangezuurd waarbij: bij de start verse dunne mest direct aangezuurd wordt tot pH 5,5; zeoliet en melkzuurbacteriën regelmatig worden toegevoegd; een beperkte hoeveelheid fermenteerbaar organisch substraat of organisch zuur wordt toegevoegd in het geval dat de kwaliteit van het organische substraat dat aanwezig is in de vers toegevoegde mest onvoldoende is om de pH te handhaven; ende temperatuur boven de 10 °C blijft.
• Indien biologisch aanzuren succesvol is dan is er een goede mogelijkheid om na mestscheiding de dikke fractie meer profijtelijk in te zetten als mono-substraat in een biogasinstallatie dan conventionele dikke fractie.