Russisch roulette in een modellenwereld

Akkerbouwers hebben nog onvoldoende profijt van de groene maatregelen die ze op hun percelen treffen. Steeds vaker blijkt dat de toekenning van eco-regelingen, die met Europees geld worden gestimuleerd en waar Nederland op toeziet, te arbitraal wordt. Wekelijks komen er op de redactie uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) voorbij, waarbij een individuele akkerbouwer bezwaar maakt tegen de afschaling of soms zelfs afkeuring van de toekenning van GLB-gelden. Even afgezien van misbruik, want er zijn vast gevallen waarbij sprake is van moedwilligheid. Het moet vooral gaan om het doel en niet om het model.
Recent stond een Drentse akkerbouwer in het beklaagdenbankje, omdat er net wat te veel raaigras in zijn groenbemestermengsel zat. En dat terwijl het raaigras niet dominant was en het doel, het bestrijden van aaltjes, werd bereikt. Toch ging de teler voor duizenden euro’s het schip in, omdat hij niet de vereiste etiketten kon tonen. Daarmee viel niet te controleren of het gebruikte zaaizaadmengsel voldeed aan de voorwaarden. Hoezo modellenwereld?
Inmiddels blijft er in de sector motivatie om de groene wensen in te vullen. Maar voor hoelang? Voor 2025 blijkt dat in 50 procent van de uitbetaalde telers in het zuidoosten van Nederland één of meerdere eco-activiteiten voor het jaar 2025 zijn verlaagd of afgekeurd. Dit gebeurt aan de hand van de beoordeling van satellietbeelden, die door een algoritme zijn geanalyseerd.
Is de vergroening van de landbouw een realiteit geworden van volstrekte willekeur? De techniek werkt namelijk goed wanneer een perceel groen is. Maar op het moment dat een bodembedekker, bijvoorbeeld door een aantal vorstdagen, bruin kleurt, dan is het oordeel onverbiddelijk: er wordt niet voldaan aan de ondergrens van 80 procent groenbedekking. Ook groene braak wordt op basis van die satellietbeelden beoordeeld.

Eigenlijk is de vraag: is de techniek wel geijkt? Opvallende parallellen zijn er te leggen met de rijdende scanauto’s, die op zoek zijn naar kentekens van foutparkeerders in de stad. Deze geautomatiseerde boa’s houden geen rekening met uitzonderingen zoals laden en lossen. Als je net even staat te wachten voor de deur van een woning, zelfs al zit je zelf in de auto, krijg je bij het passeren van de scanauto onherroepelijk een bekeuring. Ik denk dan ook meteen terug aan de tijd dat de Consumentenbond adviseerde om iedere snelheidsboete door flitspalen aan te vechten, omdat dit instrument vaker niet dan wel geijkt bleek. Is de bekeuring dan wel terecht? Het klinkt allemaal nog wat liefelijk, maar in het geval van de eco-regelingen gaat het om duizenden euro’s. Bovendien ondermijnt de massale afkeur het GLB-systeem.
Oftewel, zoals LTO zegt: ‘het wordt Russisch roulette om aan je groene punten te komen’. Tenzij de boer van adrenaline houdt, maar het lijkt mij niet dat dit motiverend werkt.