Ministerie van LVVN trekt 4,5 miljoen euro uit voor proef Biodivers Akker Mozaïek

Dat meldt agrarisch collectief Rivierenland (met het hoofdkantoor in het Zuid-Gelderse Deest) in een eigen bericht. Een BAM-akker is een meerjarige rustakker waarin stroken van productieve gewassen (zoals luzerne, granen en peulvruchten) worden gecombineerd met meerjarige kruidenstroken. De combinatie van gewassen biedt jaarrond voedsel, dekking en broedgelegenheid voor vogels en insecten.

BAM-akker combineert landbouw en natuur

„Terwijl de akker productief blijft en de bodem verbetert”, vertelt Hermen Vreugdenhil, regiocoördinator bij Collectief Rivierenland en columnist bij Sterke Erven. „Het Biodivers Akker Mozaïek laat zien dat landbouw en natuur elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar elkaar met de juiste begeleiding juist versterken. Daarbij wordt veel onderzoek gedaan naar zowel de ecologische winst als de bedrijfseconomische inpasbaarheid.”

Vreugdenhil is groot pleitbezorger van de BAM-akker. Hij is programmamanager van de opschaling Biodivers Akker Mozaïek. Met een brede projectgroep onder zijn leiding zal de komende drie jaar gewerkt worden aan het verder uitwerken, opschalen en valideren van de akkermaatregel. De komende jaren gaan negentien boeren op in totaal 215 hectare een BAM-akker aanleggen. Deze akkers liggen verspreid over drie karakteristieke akkerbouwgebieden: het Gelderse rivierenland, de Friese Waddenkust en de Zuid-Hollandse delta. Daarbij wordt onderzoek gedaan naar zowel de ecologische winst als de bedrijfseconomische inpasbaarheid. Ook is er veel aandacht voor kennisdeling en scholing via veldbijeenkomsten en webinars.

Tekst gaat verder onder de foto

Maatregelen op perceelniveau zijn nodig, volgens de bedenker

Dankzij het programma Rotterdam de boer op! van Natuurmonumenten konden in 2024 de eerste BAM-akkers worden aangelegd op de Zuid-Hollandse Eilanden, waarna initiatieven in onder meer het Gelderse Rivierenland snel volgden. De eerste resultaten zijn zeer veelbelovend. Nu is het moment om het concept landelijk op te gaan schalen. De pilot Agrarisch Natuurbeheer (ANb) maakt opschaling op gedegen wijze mogelijk. Het droombeeld van mensen die zich bezighouden met de BAM-akker is dat er uiteindelijk 10.000 hectare aan BAM-akkers verspreid over het land te vinden zijn, als maatregel binnen het voor boeren vrijwillige agrarische natuurbeheer.

„Maatregelen op de rand van de akkers, dat gaat 'm niet worden. We hebben maatregelen op perceelniveau nodig, om akkervogels te kunnen redden. Met BAM combineren we de juiste landbouwkundige én ecologische kennis", zegt Ben Koks, agro-ecoloog en medebedenker van het BAM-concept.

Ook Sander Bernaerts, bodemadviseur en medebedenker van BAM, ziet dat er kansen liggen: „Als je in de landbouw de samenwerking met de natuur opzoekt, blijkt deze vaak een goede kameraad te zijn. BAM laat zien dat landbouw, biodiversiteit en verdienvermogen elkaar kunnen versterken."

Anthonie Stip van De Vlinderstichting, medebedenker van BAM vult aan: „Bijvoorbeeld door bladluisetende zweefvliegen, die binnen een BAM-akker de teler helpen bij de onderdrukking van bladluizen. En niemand blijft onberoerd door de schoonheid van koninginnenpages die zich in de kruidenstroken voortplanten en ronddansen boven de akkermozaïek."

Veel partijen werken samen aan BAM-akker

De ANb-pilot is aangevraagd en getrokken door Collectief Rivierenland, in een samenwerkingsverband met Boeren Natuur Zuid-Hollandse Delta, Agrarisch Collectief Waadrâne, Vereniging Natuurmonumenten en de negentien boeren. De aanvraag is ondersteund door Urgenda, BO Akkerbouw, Provinsje Fryslân, Provincie Zuid-Holland, Provincie Gelderland, Aeres Hogeschool, Hogeschool Van Hall Larenstein, Cruydt-Hoeck, Wageningen University & Research en de Radboud Universiteit.

‘We onderzoeken zowel de ecologische winst als de bedrijfseconomische inpasbaarheid. Het uiteindelijke doel is ambitieus: de randvoorwaarden ontwikkelen zodat BAM kan opschalen naar een grootschalig ANLb-beheerspakket met maximale synergie tussen akkernatuur en landbouwkundige inpassing’, schrijft collectief Rivierenland (niet te verwarren met het gelijknamige waterschap) in een verklaring.

Onderzoek meet effecten van BAM-akkers

De BAM-akkers bij de 19 deelnemende boeren worden uitgebreid gemonitord. Om de resultaten te kunnen vergelijken, worden ook reguliere akkers en vogelakkers gemonitord. Er wordt gekeken naar onder meer akkervogels, zoogdieren, wilde bijen, zweefvliegen en dag- en nachtvlinders.

Het inhoudelijke agro-ecologische onderzoek, de teeltbegeleiding en de ecologische én economische monitoring worden in deze opschaling verder uitgevoerd door de grondleggers van het concept: Ben Koks (Harrier Conservation International), Sander Bernaerts (Naturim) en Anthonie Stip (De Vlinderstichting). Zij vertalen de resultaten naar concrete kaders voor landelijke opschaling via het ANLb.