Valse of echte meeldauw? Het verschil bepaalt je strategie

Valse meeldauw: vooral risico bij bladnat en hoge RV

Familie: Peronosporaceae

Valse meeldauw wordt veroorzaakt door oömyceten (waterschimmels) uit de familie Peronosporaceae. Typisch is dat de aantasting vaak aan de onderkant van het blad zit.
In de praktijk is valse meeldauw sterk gekoppeld aan hoge luchtvochtigheid, dauw/condens en bladnat; bij sla en ui wordt expliciet genoemd dat langdurige bladnatperiodes, een hoge RV en vochtig weer het risico verhogen.

Echte meeldauw: zichtbaar, snel en niet afhankelijk van vrij water

Familie: Erysiphaceae

Echte meeldauw wordt veroorzaakt door schimmels uit de familie Erysiphaceae en is herkenbaar aan de witte, poederachtige aanslag (mycelium en conidia) die op het blad zichtbaar is.
Belangrijk voor de praktijk: echte meeldauw heeft geen vrij water nodig; bij komkommerachtigen kunnen infecties optreden onder relatief droge omstandigheden, terwijl dichte gewassen/laag licht en geschikte temperaturen de ontwikkeling versnellen.

Klimaat stuurt de verspreiding

Klimaat bepaalt vooral (1) wanneer infectie kan plaatsvinden en (2) hoe snel de ziekte cyclisch kan doorpakken.

Valse meeldauw (Peronosporaceae): “bladnat is de aan/uit-knop”

• Hoge RV + bladnat (dauw, regen, condens, bovenlangs beregenen) vergroten de infectiekans; bij sla en ui worden langdurige bladnatperiodes en vochtig weer met een hoge RV expliciet als bevorderend genoemd.
• Gematigde temperatuur en vochtig weer zorgt ervoor dat valse meeldauw kan sporuleren en nieuwe infecties op gang komen. De incubatieperiode kan wel 14 dagen zijn.
• In de kas is condens (natte nachten) vaak de trigger: zodra het blad lang nat blijft, schiet het risico omhoog.

Echte meeldauw (Erysiphaceae): “microklimaat in het gewas is de motor”

• Echte meeldauw heeft geen vrij water nodig en kan dus ook in drogere perioden blijven doorlopen; bij komkommerachtigen kunnen infecties optreden bij relatief lage RV, terwijl dichte gewassen en weinig licht de ziekte ondersteunen.
• Gematigde temperaturen en een groeizaam, dicht gewas versnellen de opbouw; in aardbei zien we dat de ziekte zich ontwikkelt onder gunstige temperaturen en luchtvochtigheid, met snelle verspreiding via conidia.
• Verspreiding gebeurt vooral via luchtgedragen sporen/conidia: bij appel wordt secundaire infectie expliciet gekoppeld aan windgedragen sporen die op jong blad landen.

Maak van diagnose je standard - dan blijft meeldauw een probleem dat je vóór bent.

Zie je problemen na natte nachten/condens → denk eerst aan valse meeldauw.

Zie je bij “droog” weer toch snel witte aanslag en opbouw in een dicht gewas → echte meeldauw is waarschijnlijker.

Snelle diagnose in de praktijk: drie checks die werken

1: Was er bladnat/condens?

• Ja: valse meeldauw ligt voor de hand.
• Nee / relatief droog: echte meeldauw is waarschijnlijker.

2: Wat zie je?

• Wit poederig op blad/stengel/knop: past bij echte meeldauw (Erysiphaceae).
• ‘Downy’ sporulatie (vaak onderzijde) + bovenzijde vlekken/vergeling: past vaker bij valse meeldauw (Peronosporaceae).

3: Past het bij het gewas?

• Ui: valse meeldauw door Peronospora destructor.
• Appel: echte meeldauw door Podosphaera leucotricha.
• Aardbei: echte meeldauw door Podosphaera aphanis.
• Kasroos: echte meeldauw door Podosphaera pannosa.