Biosector vreest gevolgen van soepelere EU-regels voor gentech
Bioland: onopgeloste patentkwestie
Het Duitse label Bioland stelt op zijn site dat het Europees Parlement heeft ingestemd met de deregulering van NGT’s zonder effectieve beschermingsmiddelen vooraf. Bioland beoordeelt deze beslissing als een ‘ernstige politieke misstap’ met verstrekkende negatieve gevolgen voor de landbouw, de veredeling en de rechten van consumenten. Voorzitter Jan Plagge: „Het Europees Parlement heeft een verkeerde en ingrijpende beslissing genomen. In plaats van de keuzevrijheid van consumenten bij de aankoop van levensmiddelen te behouden en de voedselsoevereiniteit van de lidstaten te versterken, is de weg vrijgemaakt voor meer marktmacht van een klein aantal multinationals. Met deze beslissing worden de belangen van grote zaad- en technologiebedrijven boven die van boerenbedrijven, veredelingsbedrijven en consumenten gesteld”.
Plagge maakt zich vooral zorgen over de onopgeloste patentkwestie. „Grote bedrijven kunnen in de toekomst patenten claimen op planten en genetische eigenschappen, ook wanneer deze gebaseerd zijn op natuurlijk of conventioneel veredeld materiaal. Daarmee wordt de deur opengezet voor de privatisering van genetisch materiaal. De gevolgen zijn stijgende licentiekosten, toenemende afhankelijkheid van boerenbedrijven en het einde van veel kleine en middelgrote veredelingsbedrijven.”
Bioland roept de Europese Commissie, Europarlementariërs en EU-lidstaten op om de gevolgen van het besluit te beperken. Volgens de organisatie moeten patenten op planten worden ingeperkt en moet de gentechvrije landbouw- en voedingsmiddelensector beter worden beschermd. Anders dreigt verder verlies van vertrouwen in de politiek en de EU.
No Patents on Seeds: toename van patenten op conventionele veredeling
„Het Europees Parlement heeft de kans gemist om patenten op zaden te stoppen of op zijn minst de gevolgen ervan te beperken. We zullen ons echter blijven inzetten om verdere patenten te voorkomen, vooral op conventioneel veredelde planten”, zegt Johanna Eckhardt namens No Patents on Seeds! De internationale coalitie heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat de introductie van NGT-planten zal leiden tot een sterke toename van patenten op conventionele veredeling.
Bionext: stap achteruit voor biodiversiteit, transparantie en keuzevrijheid
Bionext sluit zich volledig aan bij IFOAM en spreekt in een eigen bericht over ‘een stap achteruit voor biodiversiteit, transparantie en keuzevrijheid.’ De brancheorganisatie geeft aan dat de biologische sector werkt met een systeemaanpak, waarin teeltmaatregelen, plaag- en ziektebeheersing en veredeling samen zorgen voor duurzaamheid en veerkracht op de lange termijn.
Odin: wij geven niet op
Dankzij de lobby van de biosector en andere NGO’s blijven de nieuwe gentechnieken zoals CRISPR-Cas verboden in de biologische landbouw en moeten op zaadverpakkingen vermeld staan dat er gewerkt is met NGT’s. Op de consumentenverpakking is deze labeling niet verplicht. Merle Koomans van den Dries (Odin) heeft zich de afgelopen jaren ingezet voor deze transparantie en reageert in een bericht van Bionext: „Voor de biosector wordt het een uitdaging om besmetting met gentech volledig uit te sluiten. Maar wij geven niet op. Samen met boeren en partners gaan wij ons ervoor inzetten dat onze producten GMO-vrij blijven en dat onze klanten échte keuzevrijheid behouden."
Biohuis: alleenrecht op gewaseigenschappen
Ook Pipie Smits van Oyen is uitgesproken. Zij laat weten dat volgens haar op de langere termijn de deregulering leidt tot hogere zaadprijzen, minder rassenkeuze en verlies aan genetische diversiteit. „Agrochemische ondernemingen kunnen via patenten het alleenrecht op gewaseigenschappen en rassen verkrijgen.”
NGT-1 en NGT-2
Volgens de nieuwe regels wordt er voortaan gekeken naar hoe een plant er uiteindelijk in genetisch opzicht uitziet in plaats van naar de manier waarop die is ontstaan. Gentech-gewassen worden in twee categorieën met verschillende wettelijke verplichtingen onderverdeeld: NGT-1 en NGT-2.
Planten met kenmerken die ook op een natuurlijke wijze zouden kunnen zijn ontstaan, dus met alleen genen die al in de eigen soort voorkomen of kleine veranderingen in hun DNA, vallen in de groep NGT-1. Als duidelijk is dat deze aan die status voldoen, worden ze als klassieke planten behandeld.
Omstreden gewassen zoals herbicideresistente planten zullen niet onder deze regels vallen. Dit geldt ook voor planten die via deze nieuwe technieken zelf insecten-dodende stoffen kunnen produceren, ook al is het een natuurlijke eigenschap.
De planten die uitgebreidere toevoeging van nieuw DNA of van genen uit andere soorten hebben, zijn NGT-2 en vallen onder de bestaande strenge ‘GGO-regels’, genetisch gemodificeerde organismen. Ze behouden een risicobeoordeling en hebben een vergunning nodig om op de EU-markt te komen.
De nieuwe regels gelden ook voor genetisch bewerkte planten van buiten de EU. Neem bijvoorbeeld maïs-, tarwe- en rijstsoorten die met minder water kunnen, of bananen en paddenstoelen die niet bruin worden.
Amendementen
Er zijn 37 amendementen (voorstellen voor aanpassing van het huidige voorstel) ingediend, onder andere vanuit de biologische sector. Deze amendementen zijn volgens de biologische sector belangrijk voor de keuzevrijheid van de consument en ondersteunen dan ook de etiketteringsplicht en traceerbaarheid. Geen van de ingediende amendementen heeft het gehaald.
Anna Veltman
Opgegroeid op het gemengd biodynamische bedrijf van Warmonderhof. Gestudeerd aan de HAS in Dronten en Wageningen UR. Naast het werk op ons biologische akkerbouwbedrijf in Biddinghuizen ben ik werkzaam als redacteur voor Ekoland.
Beeld: Ellen Meinen
