WUR: 'Afsluiting Straat van Hormuz leidt niet tot voedseltekorten, wel tot duurdere boodschappen'

De blokkade verstoort de aanvoer van olie, aardgas en kunstmeststoffen. Veel voor de landbouw essentiële grondstoffen komen uit de Golfregio. Met name de hoge energieprijzen werken door in alle schakels van de voedselketen.

Voedsel beschikbaar, maar duurder

De onderzoekers verwachten op korte termijn (0 tot 6 maanden) geen problemen met de voedselproductie in Nederland. De meeste boeren beschikken nog over voldoende brandstof, kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Maar wanneer de blokkade langer aanhoudt, kunnen tekorten ontstaan, waardoor de productiekosten oplopen. Uiteindelijk zullen deze hogere kosten worden doorberekend aan consumenten.

Dit kan net als na het begin van de oorlog in Oekraïne leiden tot voedselinflatie, waarschuwen de onderzoekers. Vooral huishoudens met een laag inkomen kunnen hard geraakt worden.

Gevolgen voor de melkveehouderij worden gelijkelijk zichtbaar

De gevolgen verschillen sterk per sector. Voor sectoren zoals de melkveehouderij, akkerbouw en intensieve veehouderij worden de effecten vooral geleidelijk zichtbaar. Het gaat dan met name over hogere kosten voor energie, kunstmest en veevoer.

De visserij daarentegen ondervindt al dagelijks gevolgen van de sluiting van de straat van Hormuz. Met name de fors gestegen brandstofprijzen maken vissen onrendabel. Volgens het rapport is een deel van de Nederlandse vissersvloot daardoor inmiddels aan de kade gebleven.

Straat van Hormuz cruciaal voor kunstmeststoffen

De handel in kunstmest wordt het hardste getroffen door de onrust in de golfregio. Een groot deel van de wereldwijde productie en handel in stikstofmeststoffen loopt via de Golfregio. De Straat van Hormuz is een cruciale route voor onder meer ureum, ammoniak en fosfaatmeststoffen. De prijzen voor stikstofhoudende kunstmest zijn sinds het uitbreken van de crisis dan ook al fors gestegen. De hogere aardgasprijzen drijven de productiekosten van kunstmest nog verder op.

Slechts 2 procent Nederlandse landbouwexport naar het Midden-Oosten

Er is weinig directe handel in landbouwproducten tussen Nederland en de landen rond de Straat van Hormuz. Minder dan 0,3 procent van de Nederlandse landbouwimport is afkomstig van landen rond de Straat van Hormuz. En minder dan 2 procent van de landbouwexport gaat die kant op. ‘De grootste risico's zitten daarom niet in het wegvallen van landbouwproducten, maar in de indirecte gevolgen via de wereldmarkt voor energie, meststoffen en transport’, waarschuwen de onderzoeker.

Markt heeft de veerkracht om zich aan te passen

De onderzoekers benadrukken dat de Nederlandse voedselvoorziening veerkrachtig is. ‘Eerdere crises, zoals de oorlog in Oekraïne, lieten zien dat markten zich kunnen aanpassen, productie zich kan verplaatsen en alternatieven beschikbaar komen’, schrijven zij in het rapport. ‘De snelheid waarmee dat gebeurt is echter onzeker, omdat de duur van de blokkade en de geopolitieke ontwikkelingen moeilijk te voorspellen zijn.’

Dit rapport beperkt zich tot een analyse van de korte en middellange termijn. Voor langetermijneffecten zijn volgens de onderzoekers aanvullende scenariostudies nodig.