Droogte zorgt vooralsnog niet voor problemen bij waterschappen in het noorden

Landelijk is er inmiddels sprake van een feitelijk watertekort. Om die reden is een Managementteam Watertekorten (MWT) bijeengeroepen om de komende weken de waterverdeling landelijk te coördineren. Het gevolg van het watertekort is dat waterschappen maatregelen treffen. In het oosten en zuiden regende het de afgelopen week onttrekkingsverboden in voor oppervlaktewater. In Limburg is zelfs een crisisteam opgetuigd vanwege de extreme droogte. Na de eerste bijeenkomst werd daar een algeheel onttrekkingsverbod ingesteld. waarbij de uitzondering voor kapitaalintensieve teelten ook is geschrapt.

Waterschappen in het gebied van Sterke Erven Noord lijken vooralsnog goed te kunnen anticiperen op de droogte. Behalve bij Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen, waterschappen met veel zandgronden, neemt de druk toe. Hieronder een overzicht per waterschap.

Noorderzijlvest

Bij het Groningse waterschap Noorderzijlvest is het neerslagtekort 110 millimeter, terwijl het landelijk gemiddelde tekort 203 millimeter is. Dit komt door de neerslag in juni, zo blijkt uit het actuele waterbeeld op 15 juli.

Daarnaast wordt naar zowel Groningen als Drenthe extra water aangevoerd vanuit het IJsselmeer en water langer vastgehouden. Daardoor is er momenteel voldoende water.

Om te kunnen anticiperen op de watervraag, roept Noorderzijlvest boeren op om de onttrekking 48 uur van te voren te melden. Ook als vaker in het seizoen wordt beregend. In juli zijn in totaal 33 meldingen gedaan. In juni waren dat er nog 10. Dat is een stuk minder dan het droge jaar 2018, toen er maar liefst 180 aanvragen voor beregening werden gedaan.

Drents Overijsselse Delta

Bij Drents Overijsselse Delta is de situatie nijpender op 15 juli. Omdat veel water verdampt en dit niet wordt aangevuld door neerslag, neemt de droogte toe.

Het grootste risico op dit moment is de waterbeschikbaarheid op de grote rivieren. De Rijn en de IJssel zijn belangrijk voor de wateraanvoer in het gebied. De afvoer bij Lobith (waar de Rijn Nederland binnenkomt) neemt fors af. Op dit moment worden er waterstanden bereikt die slechts één keer eerder zijn gemeten in deze tijd van het jaar. Ook de waterstand op de IJssel daalt, constateert het waterschap. De komende week blijft de temperatuur relatief hoog en wordt er nauwelijks neerslag verwacht.

Ook neemt de watervraag toe, met name door meer aanvragen voor beregening. Om de doorstroming van water zoveel mogelijk te bevorderen, voert Drents Overijsselse Delta continu gericht maaionderhoud uit. In Westerhuizingerveld (omgeving De Wijk, IJhorst, Balkbrug) geldt momenteel een beregeningsverbod. Dat houdt in dat het waterschap mensen die willen beregenen vraagt om dat niet te doen omdat er onvoldoende water beschikbaar is.

Waar beregenen nog wel kan, roept het waterschap beregenaars op om een melding te doen. 'Zo blijft er goed zicht op de watervraag en zijn eventuele knelpunten in de wateraanvoer vroegtijdig in beeld.'

Zuiderzeeland

Ook in Flevoland is er ondanks de droogte geen watertekort, laat het weten in een update over de droogte op 14 juli. Zuiderzeeland laat extra water de polder in via het IJsselmeer, Markermeer en de randmeren om zo te zorgen voor voldoende water. Het meeste zoete water komt uit het IJsselmeergebied.

Omdat Flevoland grenst aan het IJsselmeergebied, wordt vooral naar het waterpeil gekeken. Deze ligt nog 10 tot 12 centimeter onder NAP. Dat is ruim onder de vastgestelde 'zomerondergrens' van 10 tot 12 centimeter onder NAP.

Om voldoende water beschikbaar te houden, houdt Zuiderzeeland het waterpeil ook de grens van 10 centimeter aan. 'Dit helpt niet alleen om voldoende water beschikbaar te houden voor landbouw, natuur en andere gebruikers. Het draagt ook bij aan een betere waterkwaliteit', meldt het waterschap.

Heemraad Jaap Lodders, zelf ook akkerbouwer, blikt vooruit. 'Of in Flevoland snel sprake zal zijn van een watertekort hangt af van wat er in de komende weken gebeurt. Gaat het nog regenen, hoe ontwikkelt het landelijke watertekort zich, hoe groot is de watervraag in Flevoland en hoeveel water is in de regio nog beschikbaar? Daarom blijven we de situatie nauwlettend volgen en vragen we iedereen zuinig om te gaan met het nog beschikbare water.'

De verwachting is dat het waterpeil in het IJsselmeer de komende weken verder daalt naar ongeveer 20 centimeter onder NAP.

Een beregeningsverbod in Flevoland is voorlopig nog niet aan de orde. Dit is pas het geval als de beschikbare hoeveelheid water onvoldoende dreigt te worden.

Vechtstromen

Vechtstromen meldt op 15 juli dat het zich voorbereidt op een tekort aan water. Aan de ene kant verdampt veel water door de droogte en tegelijk staat de aanvoer van water via het Twentekanaal onder druk door de lage waterstand in de IJssel.

Naar verwachting daalt de waterstand de komende week. Om te zorgen voor voldoende aanvoer, worden de stuwen omhooggezet om water te besparen. Ook geldt al een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater uit openbare vijvers.

Voor het beregenen heeft het waterschap een beregeningsregeling. Die houdt in dat er geen water uit een waterloop mag worden gehaald wanneer er geen water meer stroomt over de eerstvolgende benedenstroomse voorziening om het waterpeil te regelen (denk aan stuwen en vispassages). Medewerkers van het waterschap houden toezicht op de maatregelen die worden genomen.

Het waterschap heeft de mogelijkheid om bij extreme droogte het verbod op onttrekkingen van water verder uit te breiden.

Wetterskip Fryslân

In Friesland is de situatie onder controle. De watervraag en het aanbod zijn nog in balans.

Het waterschap beperkt sinds 13 juli de inlaat van het IJsselmeer naar de Friese boezem in het kader van zuinig omgaan met water. Omdat er nog steeds water via de sluis in Harlingen naar de Waddenzee gaat, worden boezemwateren doorgespoeld om verzilting tegen te gaan.

Het wetterskip roept boeren en inwoners op om de komende periode zorgvuldig met water om te gaan. Beregen gewassen, grasvelden en tuinen bij voorkeur vóór 10.00 uur of na 16.00 uur. 'Tussen 10.00 en 16.00 uur gaat door de warmte en zon veel water verloren door verdamping. Door buiten deze uren te beregenen, wordt het beschikbare water efficiënter gebruikt.'

Hunze en Aa's

Ook bij Hunze en Aa's waren de waterstanden in het gebied op 13 juli goed op peil.

De regenbuien van de afgelopen periode hebben daarbij geholpen. Het neerslagtekort ligt gemiddeld in ons gebied rond de 65 millimeter. Dat is vergelijkbaar met het langjarig gemiddelde. Wel zijn er verschillen: het noordelijke deel van het gebied is natter dan het zuidelijke deel. Ook Hunze en Aa's probeert zoveel mogelijk water vast te houden.

Ook de grondwaterstanden zijn nog op een normaal niveau. 'Op de hoge zandgronden, waar we geen water kunnen aanvoeren, liggen de grondwaterstanden iets onder het gemiddelde. Ze vallen nog wel binnen de normale waarden voor deze tijd van het jaar', aldus het waterschap.

Het doet, net als andere waterschappen, een dringend beroep op boeren en anderen die willen beregenen om dit te melden bij de peilbeheerders, zodat er rekening gehouden kan worden met de watervraag.