'Een vergunning moet meer waard zijn dan een politieke belofte'

Eind juni presenteerde minister Van Essen zijn stikstofpakket. Zijn boodschap was helder. Het pakket moest provincies voldoende basis bieden om handhavingsverzoeken af te wijzen en nieuwe intrekkingen van natuurvergunningen te voorkomen. Dat zou volgens de minister de rechtszekerheid voor ondernemers herstellen. Die belofte staat nog geen maand later al onder druk.

Vorige week maakte de provincie Noord-Brabant bekend de natuurvergunningen van vijf pluimveehouders te willen intrekken. Het gaat om ondernemers die al jarenlang legaal werken, investeren en plannen hebben ingediend om hun stikstofuitstoot verder terug te dringen. Toch dreigen zij hun vergunning kwijt te raken. Dit raakt niet alleen deze agrarische ondernemers, maar schept ook een gevaarlijk precedent voor de rechtszekerheid van ondernemers in heel Nederland. Als een eenmaal verleende vergunning alsnog kan worden ingetrokken, ondanks dat bedrijven binnen de geldende regels hebben gehandeld en geïnvesteerd, ontstaat onzekerheid voor alle ondernemers die afhankelijk zijn van een betrouwbare en voorspelbare overheid.

Lopende procedures in Limburg

In Limburg lopen eveneens procedures over verzoeken om natuurvergunningen in te trekken. Zo moet de provincie na een uitspraak van de Raad van State opnieuw besluiten nemen over twee vergunningen in Echt en Montfort. De uitkomst bepaalt hoeveel vertrouwen ondernemers nog in de overheid kunnen hebben. Vanuit het Limburgs Offensief Stikstof werkt de provincie in vier focusgebieden aan gebiedsprocessen die van onderop vorm moeten krijgen. Als vergunningen van welwillende ondernemers alsnog worden ingetrokken, verdwijnt het vertrouwen waarop die samenwerking rust.

Jonge ondernemers en bedrijfsopvolgers worden daar ongekend hard door geraakt. Een betrouwbare vergunning is nodig voor financiering, bedrijfsoverdracht en toekomstperspectief. Als niemand weet welke waarde een vergunning over enkele jaren nog heeft, blijven noodzakelijke investeringen uit en stokt de bedrijfsontwikkeling.

Daarom is het onbegrijpelijk en onacceptabel dat ondernemers die doen wat jarenlang van hen is gevraagd, nu alsnog de rekening dreigen te betalen. De vijf Brabantse pluimveehouders kwamen met vergaande plannen om hun emissies verder te verminderen. Zij kozen voor verandering en namen verantwoordelijkheid. Als juist deze ondernemers hun vergunning verliezen, welk signaal geeft de overheid dan af aan alle anderen die willen investeren?

Gevolgen reiken verder dan de landbouw

Boeren en tuinders worden in Limburg gevraagd mee te denken, te investeren en soms ingrijpende keuzes te maken. Dat lukt alleen als zij erop kunnen vertrouwen dat vergunningen langer houdbaar zijn dan een pak melk. Dat vraagt een overheid die naast ondernemers blijft staan en gemaakte afspraken respecteert. Als rechtsgeldige vergunningen alsnog kunnen worden ingetrokken, komt ook de bereidheid om samen aan oplossingen te werken onder druk te staan. Boeren zijn bijvoorbeeld noodzakelijk om de waterkwaliteit te verbeteren en waren bereid om daarin samen te werken. Zulke samenwerkingen zijn cruciaal.

De gevolgen reiken bovendien verder dan de landbouw. Als een rechtsgeldige vergunning zomaar kan verdwijnen, raakt dat ook woningbouw, industrie, infrastructuur en de energietransitie. Rechtszekerheid is het fundament onder onze economie.

Kabinet mag zich niet verschuilen

Minister Van Essen heeft verklaard dat zijn maatregelenpakket voldoende basis biedt om handhavingsverzoeken af te wijzen. Dan mag het kabinet zich niet verschuilen wanneer provincies alsnog vergunningen intrekken. Woorden scheppen verwachtingen. Ook voor boeren.

Van het Limburgse provinciebestuur verwachten wij dezelfde duidelijkheid. Weeg de inspanningen van ondernemers serieus mee, benut alle andere mogelijkheden voordat het zwaarste middel wordt ingezet en zorg dat zorgvuldig verleende vergunningen niet alsnog worden ingetrokken.

Overheid moet naast ondernemers staan

Boeren en tuinders willen vooruit. Zij investeren in emissiereductie en innovatie en zetten zich in voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Diezelfde verantwoordelijkheid verwachten wij van de overheid. Zij moet naast ondernemers staan die willen verduurzamen. Rechtszekerheid begint bij een overheid die haar eigen woorden waarmaakt. Want woorden moeten ook voor boeren iets waard zijn.

Thijs Rompelberg is voorzitter van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB). Ger Koopmans is voorzitter van LTO Nederland, waar de LLTB deel van uitmaakt.