Balanceren tussen energie, pensgezondheid en rendement

Waarom vet voeren niet altijd eenvoudig is

Vet voeren is geen kwestie van simpelweg ''meer energie toevoegen'', want er zijn veel verschillende typen vet. Een bestendig vet passeert de pens zonder effect. Het belast niet, maar wordt daar ook niet benut. Een onbestendig vet komt wel vrij in de pens. Wanneer dit in beperkte mate gebeurt, kan een koe hier goed mee omgaan. Wordt er te veel onbestendig vet gevoerd, dan kan deze remmend gaan werken op de pensfermentatie, wat ten koste gaat van ruwvoerbenutting. Dit effect is ook nog een groter bij een onverzadigd (te herkennen aan .1, .2 of .3 in de notering) dan bij een verzadigd vet. Wanneer onbestendige, onverzadigde vetten in te hoge hoeveelheden in de pens terechtkomen, ontstaan drie belangrijke problemen.

1. Vezels worden ingepakt: Onverzadigde oliën of vetten vormen een filmlaagje om voerdeeltjes, waardoor pensbacteriën de vezels minder goed kunnen afbreken. Dit verlaagt de ruwvoerbenutting en drukt de voerefficiëntie.
   
   
2. Onverzadigde vetzuren remmen pensbacteriën: Onverzadigde vetzuren kunnen de celwand van pensbacteriën aantasten. Vooral bacteriën die azijnzuur produceren zijn gevoelig, terwijl azijnzuurproductie juist een belangrijke basis is voor de productie van melkvet. Het gevolg: een verschuiving in fermentatie, minder stabiliteit in de pens en een daling van het melkvetpercentage.
   
   
3. Melkvetdepressie door verstoorde biohydrogenatie: Normaal zet de pens onverzadigde vetzuren om in verzadigde vetzuren (C18:0). Bij een te hoge concentratie aan onverzadigd vet in de pens raakt dit proces verstoord en ontstaan ongewenste tussenproducten zoals de vetzuren Trans 10 en Cis 12 CLA. Deze stoffen geven in het uier het signaal om minder melkvet te produceren, wat leidt tot een duidelijke daling van het melkvet.

Hoe zetten we dan vetten op een juiste manier in rantsoenen?

Onverzadigde, onbestendige vetten zoals sojaolie, raapschilfers en zonnebloemolie kun je het beste beperken in je rantsoenen wanneer je maximale pensfermentatie nastreeft. Ze verhogen wel de totale VEM opname en ondersteunen daarmee de melkproductie en energiebalans, maar drukken tegelijkertijd de werking van pensbacteriën en het melkvet. Het negatieve effect verschilt per rantsoentype: hoe bestendiger een koe wordt gevoerd, des te kleiner het negatieve effect op de pens.

Pensbestendige vetten

Om de pens te ontzien, gebruiken we pensbestendige vetten. Deze passeren de pens zonder de microben te hinderen en komen pas in de dunne darm vrij.

Lijnzaad: waardevol, maar alleen als het pensbestendig is

Lijnzaad is een vetrijk product en bevat veel omega 3 vetzuren, die een bewezen positief effect hebben op vruchtbaarheid, weerstand, energiebalans en kalfgezondheid. Maar: gemalen, geëxtrudeerd of verhit lijnzaad is niet pensbestendig. Door bewerking komt de olie juist eerder vrij, waardoor het onverzadigde vet direct in de pens terechtkomt. Dit remt de pensmicroben, verlaagt de ruwvoerbenutting en leidt vaak tot een daling van het melkvet. De voordelen van omega 3 gaan zo grotendeels verloren.

LinPro: de voordelen van lijnzaad zonder pensverstoring

LinPro is door ons ontwikkeld om de voordelen van lijnzaad wél beschikbaar te maken voor de koe, zonder de nadelen voor de pens. Door een specifieke technische bewerking wordt de olie pensbestendig, waardoor deze intact door de pens gaat en pas in de dunne darm vrijkomt. Zo worden omega 3 vetzuren effectief benut zonder dat de pensfermentatie wordt verstoord.

Welke vetten passen bij jouw bedrijf?

De juiste vetbron hangt af van je doelen en rantsoen: bedrijven die sturen op hoge gehalten en een sterke ruwvoerbenutting, kiezen vaak voor C16:0 vetten, omdat deze perfect aansluiten bij een pens gestuurd rantsoen. Wanneer de focus ligt op liters melk en ondersteuning van de energiebalans, zijn calciumzepen een logische keuze. Voor bedrijven die de voordelen van beide producten willen combineren, is LinPro de enige veilige manier om onverzadigd vet te voeren zonder de pens te belasten. Als extra voordeel heeft LINPRO het hoge gehalte omega 3-vetzuren.
In het assortiment van ons vind je C16:0 vetten, calciumzeep C18:1 en LinPro

Heb je vragen, aarzel dan niet om contact op te nemen met 1 van onze specialisten of met Dirk Schimmel.