Noord-Holland schiet dubbel zoveel ganzen af: schade stabiliseert

De provincie Noord-Holland heeft dit voorjaar de succesvolle aanpak van ganzen door Texel uitgerold naar de hele provincie. Die aanpak bestaat uit bijna dubbel zoveel ganzen doden. Nu al laten metingen zien dat de groei van de schade is gestopt in heel Noord-Holland.

Op Texel resulteerde de aanpak al in een structureel kleinere ganzenpopulatie, in heel Noord-Holland lijkt de Texelse methode nu snel aan te slaan. Gedeputeerde Jelle Beemsterboer zegt: „Bij de start van het ganzenplan hebben we gezegd dat we drie jaar nodig hebben om resultaat te zien. Het intensieve beheer is afgelopen februari gestart en we zien nu de eerste resultaten.”

Melkveehouders kunnen tegemoetkoming aanvragen

De grauwe gans veroorzaakt in Noord-Holland vooral schade aan voorjaarsgras, de eiwitrijke eerste snede, waardoor met name melkveehouders gedupeerd worden. Voor deze schade is een tegemoetkomingsregeling van de provincie beschikbaar via BIJ12.nl.

De schade nam de afgelopen jaren sterk toe, omdat op steeds meer percelen schade werd aangericht. Daardoor werden door de provincie meer tegemoetkomingen uitgekeerd. In 2026 is wel op meer percelen schade gemeld, maar is de totale schade is niet meer toegenomen.

Grauwe gans veroorzaakt meeste schade

Op Texel, waar de intensieve aanpak al meerdere jaren wordt toegepast, is de populatie grauwe ganzen juli 2026 met 44 procent afgenomen ten opzichte van een jaar eerder. Daardoor is de schade aan voorjaarsgras met 28 procent gedaald. Deze aanpak is dus vanaf dit voorjaar uitgebreid naar de rest van Noord-Holland.

Daarbij ligt de nadruk op de grauwe gans, die volgens de provincie de meeste schade veroorzaakt. Deze ganzen verblijven jaarrond in Noord-Holland. Voor een structurele afname van het aantal grauwe ganzen is een lange adem nodig, laat onderzoek van Faunabeheereenheid Noord-Holland zien. De provincie heeft daarom 3 miljoen euro per jaar extra vrijgemaakt voor intensiever beheer voor een periode van drie jaar. Dit moet zich ook vertalen in minder schade en dus structureel minder uitkeringen van tegemoetkomingen.

Volgens de planning wordt in jaar 3 op volle sterkte gewerkt en wordt de intensieve aanpak daarna voortgezet tot en met 2031. Voor deze uitvoering heeft de provincie het budget de eerste drie jaar van 1 miljoen naar 4 miljoen per jaar verhoogd. De provincie financiert de Faunabeheereenheid (FBE) voor de uitvoering en intensivering van het ganzenbeheer. Het geld wordt onder meer gebruikt voor organisatie en coördinatie, het plaatsen van koelcellen, munitie en lokkers.

Afschot van broedparen effectiefst

Van 1 februari tot en met 31 mei 2026 zijn in Noord-Holland 36.584 ganzen geschoten, bijna het dubbele als in dezelfde periode in 2024. Daarvoor is meer capaciteit en inzet vrijgemaakt: koppel- en broedparenafschot en ruivangsten in het voorjaar, aangevuld met voorjaars- en zomerafschot. Tijdens de ruiperiode zijn 13.909 ganzen gevangen, en daarna gedood. De cijfers zijn nog voorlopig. BIJ12 maakt het schadebeeld aan het einde van het jaar compleet, zo meldt de provincie.

Afschot van koppels- en broedparen is volgens de Faunabeheereenheid Noord-Holland de meest effectieve manier om een ganzenpopulatie te verkleinen. Volwassen ganzen worden dan gedood en er komt geen nieuwe aanwas bij. Maar zodra de eieren eenmaal uitkomen, worden er geen ganzen meer geschoten.

Tegemoetkomingsregeling blijft bestaan

De Provinciale Staten van Noord-Holland hebben voor het intensievere ganzenbeheer tot en met 2028 9 miljoen euro beschikbaar gesteld, dus 3 miljoen euro per jaar. Rose Botman, woordvoerder van de provincie Noord-Holland, zegt: „Het gaat om een tijdelijke beheerintensivering van drie jaar, tot we van een stabiel hoog aantal ganzen op een stabiel laag aantal ganzen zitten. De hoogte van de schade, die 8,2 miljoen euro, is gebaseerd op de tegemoetkomingen die we uitkeren. Het intensievere beheer komt dus naast die tegemoetkomingsregeling, die blijft gewoon bestaan.” Om te bepalen wanneer de populatie ‘op orde’ is, kijkt de provincie naar een schadeniveau dat als maatschappelijk aanvaardbaar is vastgesteld. Voor grauwe ganzen is dat vastgesteld op 720.000 euro en voor brandganzen op 260.000 euro. Deze bedragen zijn gebaseerd op de schade in 2005 en 2011 en geïndexeerd naar de huidige gewasprijzen.