Kabinet houdt geitenstop voorlopig nog overeind

Voor geitenhouders betekent het kabinetsstandpunt dat de huidige onzekerheid over vergunningverlening voorlopig voortduurt. In provincies met een zogeheten geitenmoratorium zijn bedrijfsaanpassingen vaak moeilijk of niet mogelijk en worden investeringen uitgesteld. Het kabinet baseert zich daarbij op het advies van de Gezondheidsraad uit 2025. Die concludeerde dat er voldoende bewijs is voor een verhoogd risico op longontsteking bij mensen die in de directe omgeving van een geitenhouderij wonen. Het kabinet zegt daarom op grond van het voorzorgsbeginsel maatregelen gerechtvaardigd te vinden.

Vooral binnen 500 meter

De wetenschappelijke discussie is daarmee echter niet gesloten. Van der Plas wijst in haar Kamervragen op kritiek van verschillende wetenschappers op onder meer de gebruikte huisartsgegevens en de statistische onderbouwing van het VGO-III-onderzoek. Ook wijst zij erop dat uit aanvullende analyses blijkt dat het statistische verband tussen geitenhouderijen en longontsteking vooral zichtbaar is binnen 500 meter. Tussen 500 en 1.000 meter is dat verband volgens haar niet langer statistisch doorslaggevend.

Het kabinet houdt desondanks voorlopig vast aan de bestaande geitenstop. Wel wil het met provincies bespreken of deze kan worden aangepast aan de aangekondigde landelijke regelgeving.

Data beschikbaar

Een deel van de discussie draait om de mogelijkheid om het VGO-onderzoek onafhankelijk te controleren. Het kabinet onderschrijft het belang daarvan. Onderzoekers kunnen onder voorwaarden toegang krijgen tot de onderzoeksgegevens. De geanonimiseerde patiëntgegevens van de VGO-III-patiëntenstudie zijn inmiddels online gepubliceerd. Dat gebeurde op 2 september, nadat een bezwaar tegen een eerdere afwijzing van een Woo-verzoek gegrond was verklaard. Onafhankelijke onderzoekers kunnen daarnaast een verzoek indienen om toegang tot andere gegevens uit het onderzoek.

Beperkingen stikstofbeleid

Naast gezondheidsmaatregelen kan de geitensector te maken krijgen met beperkingen vanuit het stikstofbeleid. Het kabinet onderzoekt hoe de omvang van productierechten voor geiten kan worden onderbouwd. Over een eventuele invoering daarvan wil het nog geen uitspraak doen. Ook op het gebied van dierenwelzijn komen nieuwe regels. Voor iedere veehouderijsector worden richting 2040 specifieke voorschriften opgesteld. Ook voor geiten zullen die regels gaan gelden.

Economische schade

Het kabinet erkent dat de vergunningbeperkingen gevolgen hebben gehad voor geitenhouders. Tegelijkertijd ziet het geen aanleiding om de totale economische schade van de geitenstop en negatieve beeldvorming in kaart te brengen. Uit een economische analyse blijkt volgens het kabinet wel dat een afstandsnorm van 500 meter minder waardeverlies voor de sector zou veroorzaken dan de huidige situatie met geitenstops in negen van de twaalf provincies. Voor individuele bedrijven maakt het daarbij veel verschil of zij binnen of buiten de afstandsnorm vallen.

Onzekerheid blijft

Voor de geitensector blijft daarmee voorlopig vooral onzekerheid bestaan. De provinciale geitenstops blijven overeind, terwijl het kabinet werkt aan landelijke regels. Tegelijkertijd kunnen de openbaar gemaakte onderzoeksgegevens nieuwe analyses opleveren, erkent het kabinet. ‘De uitkomst daarvan kan belangrijk worden voor de verdere discussie over de omvang en onderbouwing van de maatregelen.’