Caring Farmers vraagt forse aanpassingen op stikstofbrief

In een brandbrief aan minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur stellen Caring Farmers, Biohuis, het Demeter-keurmerk, Netwerk GRONDig en verschillende andere organisaties dat het huidige beleid dreigt voorbij te gaan aan de prestaties van extensieve landbouwbedrijven. Na de recente boerenprotesten ageren nu ook biologische, biodynamische en natuurinclusieve melkveehouders specifiek tegen de stikstofbrief van Van Essen.

Emissienormen en rekenmethoden

De organisaties reageren op de stikstofbrief van 26 juni, waarin volgens hen positieve elementen staan, zoals aandacht voor natuurherstel, grondgebondenheid en een fonds van 20 miljard euro. Tegelijkertijd maken zij zich zorgen over de gevolgen van voorgestelde emissienormen en rekenmethoden voor biologische, biodynamische en natuurinclusieve bedrijven.

Erkenning niet voldoende

Volgens de ondertekenaars erkent de minister dat de voorgestelde normen en modellen mogelijk onvoldoende aansluiten bij deze bedrijfsvoering. Maar volgens hen gaat die erkenning niet ver genoeg. ‘Het is namelijk zeer zeker dat de voorgestelde emissienormen en rekenmethoden niet aansluiten bij onze bedrijven’, schrijven zij.

Andere manier van boeren

De organisaties benadrukken dat hun bedrijven werken vanuit bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, dierenwelzijn en gesloten kringlopen. Zij gebruiken geen kunstmest en chemisch-synthetische gewasbeschermingsmiddelen en houden minder dieren per hectare.

Minder melk per koe

‘Onze koeien lopen veel buiten, eten hoofdzakelijk gras van eigen land en produceren minder melk per koe’, schrijven ze. Volgens de briefschrijvers is deze manier van produceren juist een vorm van efficiëntie waarbij natuurlijke processen optimaal worden benut. Ze stellen dat extensieve bedrijven minder afhankelijk zijn van externe factoren, zoals kunstmest, krachtvoer en fossiele energie. ‘Wat er niet in gaat, komt er ook niet uit’, is volgens hen een belangrijk uitgangspunt voor toekomstig landbouwbeleid.

Kritiek op bestaande rekenmodellen

Een belangrijk punt van kritiek is de manier waarop prestaties van duurzame bedrijven worden berekend. Volgens de organisaties scoren extensieve bedrijven in bestaande modellen, waaronder de KringloopWijzer, niet altijd goed genoeg, terwijl ze minder kunstmest, krachtvoer en diesel gebruiken. De briefschrijvers vinden dat de huidige rekenmethoden te veel zijn gebaseerd op intensieve melkveebedrijven. Daardoor zouden voordelen van bijvoorbeeld weidegang, kruidenrijke graslanden en een lage input onvoldoende zichtbaar worden.

Totale belasting leefomgeving

Volgens hen beloont de KringloopWijzer vooral een hoge melkproductie met een lage uitstoot per liter melk. Ook maatregelen zoals voeradditieven en mestvergisting kunnen positief uitpakken in het model. Boeren die juist inzetten op minder externe inputs zouden daardoor minder gunstig worden beoordeeld. De organisaties pleiten daarom voor eenvoudiger uitgangspunten. Niet alleen de uitstoot per liter melk of per dier zou leidend moeten zijn, maar vooral de totale belasting van de leefomgeving.

Pleidooi ander systeem

Een mogelijke uitzondering voor biologische boeren vinden de organisaties onvoldoende. Volgens hen is niet alleen de biologische sector gebaat bij een beter passend systeem, maar alle veehouders. ‘Willen we niet voor álle boeren een rekenmodel dat stuurt op integrale oplossingen?’ vragen ze zich af.

Niet alleen stikstofreductie

Volgens de briefschrijvers moet het beleid niet alleen gericht zijn op stikstofreductie, maar ook op vermindering van broeikasgasemissies, herstel van biodiversiteit, schoon water en een dierwaardige veehouderij. Daarbij pleiten zij ervoor emissies niet te koppelen aan fosfaatrechten, maar aan hectares landbouwgrond. De hoeveelheid landbouwgrond in Nederland is volgens hen een vast gegeven en bepaalt uiteindelijk de belasting van de omgeving.

Omslag kost tijd

Volgens Caring Farmers en de aangesloten organisaties vraagt deze omslag tijd. Boeren moeten de ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering aan te passen, bijvoorbeeld door te veranderen van hoogproductieve melkkoeien naar robuustere rassen die passen bij extensieve systemen. Ook moet volgens hen de verantwoordelijkheid breder worden verdeeld. Niet alleen boeren, maar ook supermarkten, horeca, cateraars, verwerkers en consumenten moeten bijdragen aan de transitie naar een duurzamer voedselsysteem. De organisaties willen hierover met minister Van Essen in gesprek.