Boeren hebben geen vertrouwen in stikstofaanpak kabinet

Onderzoeksbureau Verian heeft onderzocht hoe agrarisch ondernemers aankijken tegen de voorgenomen stikstofmaatregelen van de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof, en de communicatie daarover. Dit had tot doel om het ministerie handvatten te bieden voor het optimaliseren van de communicatiestrategie en het ondersteunen van de verdere beleidsontwikkeling en implementatie van de maatregelen.

Verian heeft het onderzoek uitgevoerd onder 638 agrarisch ondernemers uit de sectoren akkerbouw, glastuinbouw, melkveehouderij, varkens- en pluimveehouderij, schapen- en geitenhouderij en combinatiebedrijven.

Hoewel vrijwel iedereen van de maatregelen heeft gehoord en veel ondernemers actief informatie hierover opzochten, ontbreekt voor een groot deel van de sector duidelijkheid over wat de plannen concreet betekenen en wat er van hen wordt verwacht. De huidige communicatie slaagt er daarmee onvoldoende in om begrip, vertrouwen en handelingsperspectief te bieden, zo concludeert het rapport.

Draagvlak zeer beperkt

Ruim 87 procent van de agrarisch ondernemers staat negatief tegenover de plannen. Een zeer ruime meerderheid heeft geen vertrouwen in de aanpak van het kabinet (90 procent) en betwijfelt of de plannen daadwerkelijk vooruitgang brengen (84 procent) of bijdragen aan een oplossing voor het stikstofprobleem (83 procent).

Ook voor de eigen bedrijfspraktijk zien veel ondernemers weinig perspectief. De kritiek richt zich zowel op de beleidsaanpak als op de uitvoerbaarheid en gevolgen voor het eigen bedrijf. Twee derde voorziet een grote of zeer grote impact op het eigen bedrijf. 77 procent vindt dat onvoldoende rekening wordt gehouden met bedrijven zoals het hunne, 73 procent vindt dat de plannen onvoldoende toekomstperspectief bieden en 66 procent vindt dat onvoldoende duidelijk is wat er concreet van hen wordt verwacht.

Breed gedeeld

Dit kritische beeld wordt breed gedeeld. De negatieve houding tegenover de maatregelen, het beperkte vertrouwen en het geringe draagvlak zijn zichtbaar binnen alle onderzochte groepen agrarisch ondernemers. Verschillen naar sector, regio en opleidingsniveau zijn vooral gradueel en veranderen de richting van het beeld niet. Zo zijn veehouders op enkele punten kritischer en verwachten zij vaker impact op het eigen bedrijf, terwijl hoger opgeleiden vaker goed geïnformeerd zijn en actiever informatie zoeken.

Hoge bekendheid en actief informatiezoekgedrag vertalen zich niet in begrip en handelingsperspectief, concludeert Verian. De maatregelen hebben de sector duidelijk bereikt: 55 procent zegt goed op de hoogte te zijn en nog eens 40 procent heeft er iets over gehoord, maar kent niet alle details. Emissiereductie is de meest herkenbare inhoudelijke boodschap. Drie op de tien agrariërs noemen spontaan het verlagen van stikstof- of ammoniakuitstoot als belangrijkste boodschap van de plannen. Tegelijkertijd wordt de boodschap sterk vanuit mogelijke negatieve gevolgen voor de agrarische sector geïnterpreteerd. Zo worden sanering, uitkoop of het verdwijnen van boerenbedrijven en gevolgen voor bedrijfsvoering, inkomen en toekomstperspectief relatief vaak genoemd.

Vakbladen cruciaal

Agrariërs zijn actief op zoek naar informatie. Vrijwel alle agrariërs hebben zelf informatie opgezocht. Agrarische vakmedia zijn de belangrijkste informatiebron (73 procent), gevolgd door algemene nieuwsbronnen (dagbladen, nieuwsapps, televisie en radio) met 51 procent. Toch blijft de beoordeling van de overheidscommunicatie uitgesproken kritisch. 71 procent vindt de manier waarop de overheid informeert (helemaal) niet duidelijk, 74 procent vindt de communicatie onvoldoende om de plannen goed te begrijpen en 79 procent vindt dat deze niet helpt om concrete beslissingen voor het eigen bedrijf te nemen.

Wantrouwen en teleurstelling

De emotie die het vaakst wordt ervaren, is wantrouwen, gevolgd door teleurstelling. In combinatie met onzekerheid zet dit ondernemers op de rem. De onzekerheid rondom de plannen maakt het voor ondernemers lastig om vooruit te kijken, zegt 86 procent. Daarnaast heeft 82 procent geen vertrouwen dat het maatregelenpakket voor meer duidelijkheid in de sector zal zorgen. De combinatie van onzekerheid, lage geloofwaardigheid en verwachte impact maakt het voor ondernemers moeilijk om vooruit te plannen en keuzes te maken.

Ook het vertrouwen in de daadkracht van de overheid om door te pakken op de plannen is broos. 60 procent verwacht niet dat zij daadwerkelijk zal doorpakken op de plannen. 7 procent heeft hier wel vertrouwen in, terwijl 33 procent neutraal antwoordt of het niet weet.