Agrarische Jongeren Friesland mist perspectief in stikstofaanpak provincie
AJF wil dat de provincie Friesland jonge boeren meer zekerheid biedt over de toekomst van hun bedrijf. De stikstofaanpak moet volgens de jongeren niet alleen duidelijk maken hoe de provincie stikstof wil reduceren en natuur herstellen, maar ook perspectief bieden aan boeren die hun bedrijf willen voortzetten en ontwikkelen. Hoewel de provincie erkent dat jonge boeren duidelijkheid en zekerheid nodig hebben, blijft volgens AJF in de herziene versie van de FASN onduidelijk hoe zij dat gaat realiseren.
Duidelijkheid over bedrijfsontwikkeling
AJF wil dat boeren binnen duidelijke kaders zelf keuzes kunnen maken over hun bedrijfsvoering. De provincie wil meer ruimte bieden voor doelsturing, waarbij ondernemers zelf bepalen hoe zij doelen bereiken. Volgens de jongeren werkt dat alleen als helder is welke mogelijkheden en voorwaarden gelden. Ook bij de voorgenomen inzet van normen voor stikstofreductie vraagt AJF om duidelijkheid. De organisatie wil dat eventuele normen samen met boeren worden ontwikkeld en aansluiten bij de praktijk op hun bedrijven. Verschillende bedrijfsmodellen en routes voor bedrijfsontwikkeling moeten mogelijk blijven.
Boer als natuurbeheerder
Ook de rol van boeren bij natuurherstel krijgt volgens AJF onvoldoende aandacht. De organisatie vindt het opvallend dat agrarisch natuurbeheer beperkt aan bod komt, terwijl hiervoor juist middelen beschikbaar zijn. De aanpak leunt volgens de jongeren te veel op terreinbeherende organisaties. ‘Boeren beschikken over gebiedskennis en beheren het landschap waarin natuurherstel moet plaatsvinden.’
Zorgen over zonering
De voorgestelde zonering rond natuurgebieden baart AJF vooral in Zuidoost-Friesland zorgen. Hoewel de grond juridisch landbouwgrond blijft, vrezen de jongeren dat de praktische gebruiksmogelijkheden sterk worden beperkt. De provincie heeft volgens hen nog onvoldoende duidelijk gemaakt welke maatregelen gelden en hoe de zones precies worden begrensd.
Verkoopbaarheid grond
De onzekerheid kan bovendien de verkoopbaarheid van grond en de mogelijkheden om elders te investeren aantasten. AJF pleit daarom voor een gebiedsgerichte aanpak die rekening houdt met lokale omstandigheden en de daadwerkelijke natuurherstelopgave.
Ontwikkelruimte behouden
De jongeren maken zich ook zorgen over het intrekken van ongebruikte stikstofruimte uit vergunningen en het afromen van stikstofruimte. ‘Vooral bij bedrijfsovernames kan het jaren duren voordat een nieuwe eigenaar de volledige vergunde ruimte benut. Als die ruimte in de tussentijd vervalt, kunnen geplande investeringen in gevaar komen.’
AJF wil daarom dat ongebruikte stikstofruimte behouden blijft wanneer er concrete plannen mee zijn. Ook moet na het realiseren van emissiereductie voldoende ruimte overblijven om het bedrijf verder te ontwikkelen. Daarnaast vraagt de organisatie de provincie om zich actief te blijven inzetten voor de legalisering van PAS-melders en interimmers. Volgens AJF is het niet voldoende om alleen voorwaarden voor vergunningverlening te creëren. ‘Boeren hebben ook begeleiding nodig bij het aanvragen en toepassen van vergunningen.’
Sociale gevolgen meewegen
Naast juridische en financiële zekerheid wil AJF dat de provincie de sociale en economische gevolgen van het stikstofbeleid nadrukkelijk meeweegt. Daarbij gaat het onder meer om bedrijfsopvolging, bedrijfsovername, verdienvermogen en de leefbaarheid van het platteland. Ook moeten voldoende middelen beschikbaar zijn voor agrarisch natuurbeheer, duurzame innovaties en kennisontwikkeling. ‘Die voorzieningen moeten integraal onderdeel uitmaken van de stikstofaanpak.’
LTO Noord ziet eigen inbreng terug in nieuwe FASN
De provincie Friesland heeft volgens LTO Noord verschillende punten uit haar zienswijze verwerkt in de nieuwe Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel (FASN). ‘De provincie Friesland wil de stikstofuitstoot in de landbouw in 2035 met 30 procent verminderen en kiest daarbij voor doelsturing, vrijwillige maatregelen en meer ruimte voor ondernemers om zelf te bepalen hoe zij die reductie realiseren’, aldus LTO Noord in een reactie. ‘Met de aanpak wil de provincie werken aan natuurherstel en aan het lostrekken van vergunningverlening. Dat kan volgens de provincie pas als natuurmaatregelen voldoende zijn uitgewerkt en juridisch geborgd zijn.’
Friesland kiest verder voor sturing op emissies van bedrijven en niet op de stikstofdepositie. Zij geeft ondernemers ruimte om zelf maatregelen te kiezen die bij hun bedrijf passen, constateert LTO Noord verder. ‘Bovendien wordt tot 2035 vooral ingezet op vrijwilligheid, ondersteuning en kennisontwikkeling.’
Volgens LTO is een aantal belangrijke punten nog onvoldoende uitgewerkt. ‘Voor veel ondernemers is vergunningverlening de sleutel om te kunnen investeren in verduurzaming en innovatie. Volgens de provincie wordt bredere vergunningverlening waarschijnlijk pas vanaf 2028 weer mogelijk. Ook bestaat er nog veel onduidelijkheid over intern en extern salderen, de erkenning van eerder behaalde emissiereducties en het behoud van ontwikkelruimte voor bedrijven.’
Voor de N2000-gebieden Bakkeveense Duinen, Drents-Friese Wold en Fochteloërveen komt de provincie met een aanvullende gebiedsgerichte aanpak, ziet LTO Noord. ‘Er is nog niets bekend over de concrete maatregelen en de gevolgen voor individuele bedrijven. Dat moet in de komende jaren samen met ondernemers en andere betrokken partijen worden uitgewerkt. Dit zijn onderwerpen waarover veel vragen zijn bij Friese boeren.’
Erik Kruisselbrink
Is als freelance vakbladredacteur van vele markten thuis.
Beeld: Provincie Friesland
