Denemarken wil gangbare vleeskuikens verbieden, Vlaanderen krijgt trager groeiende kip niet verkocht

De Deense zender TV2 toonde vorige week dinsdag 27 oktober verborgen camerabeelden van een van de grootste pluimveebedrijven van Denemarken. De vleeskuikens verbleven er slechts drie uur in het donker, terwijl volgens de regels minstens zes uur vereist is. Met minder uren duisternis is het de bedoeling dat de vleeskuikens meer vreten en een hoger slachtgewicht bereiken. „De beelden lieten niet het gewenste niveau van dierenwelzijn zien”, zei de minister. Hij benadrukte hierbij dat bij een van de drie controles sancties worden opgelegd. „Dat toont aan dat er een algemeen probleem op het vlak van dierenwelzijn is.” Dierenwelzijn was een van de hoofdthema’s bij de Deense parlementsverkiezingen, die in maart plaatsvonden.

Het voorstel dat de Deense centrumlinkse minderheidsregering heeft, is er één van vele in een bredere hervorming van de veehouderij. Eerder werden de pijlen al gericht op de Deense varkenssector. Een verbod op sneller groeiende vleeskuikenrassen is overigens niet nieuw in Denemarken. In 2024 werd het voorstel van de linkse oppositiepartij Enhedslisten nog verworpen door onder meer de sociaaldemocraten, de partij van de huidige minister van Dierenwelzijn.

Eerste land

Als het verbod er komt, zou Denemarken het eerste land ter wereld zijn dat een dergelijk verbod invoert. Al zou Nederland eventueel nog eerder kunnen zijn. Staatssecretaris Silvio Erkens stelde in september voor om in 2040 enkel nog robuuste rassen te mogen opzetten. Het voorstel ligt momenteel in het parlement, waar uiteindelijk volgend jaar over gestemd zal worden.

Voor de retailsector in Nederland zou dit geen grote omslag zijn in de versmarkt. Alle grote supermarkten in ons land, zoals Albert Heijn, Jumbo en Lidl, verkopen uitsluitend verse kip met minimaal 1 ster van het Beter Leven-keurmerk. Dit keurmerk stelt strengere eisen aan dierenwelzijn, zoals trager groeiende rassen, meer ruimte per dier en een langere groeiperiode. De Nederlandse vleeskuikensector volgde dit voorbeeld. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren vorig jaar vier op de tien vleeskuikens in Nederland van een trager groeiend ras. Er blijft in Nederland wel vraag naar gangbare kip, onder meer vanuit supermarkten voor diepvries- en verwerkte producten, maar ook vanuit de horeca, slagerijen en exportmarkten.

Vlaanderen

In Vlaanderen ziet de vleeskuikenmarkt er heel anders uit. „Het aantal vleeskuikenbedrijven dat trager groeiende kuikens houdt, is maar een fractie van het aantal bedrijven met gangbare vleeskuikens”, zegt Danny Coulier van de Landsbond Pluimvee tegen VILT, het Vlaams infocentrum land- en tuinbouw. „In Vlaanderen gaat het waarschijnlijk om nog geen 5 procent.”

Dit jaar had ook in Vlaanderen het jaar van de grote omschakeling moeten worden. Verschillende supermarktketens beloofden vijf jaar geleden om in 2026 uitsluitend nog kippenvlees te verkopen dat voldoet aan de dierenwelzijnsnormen van het Better Chicken Commitment (BCC). Het aanbod werd gedeeltelijk opgeschroefd, maar het pluimveevlees werd onvoldoende verkocht. Uiteindelijk kwamen de supermarktketens terug op hun eerdere beloftes en stelden ze hun engagementen in alle stilte terug. De pluimveehouders die in het verhaal stapten en zo hun afzet verloren, moesten opnieuw een andere weg inslaan.

Duwmarkt werkt niet

Voor Coulier, die ook vleeskuikenhouder is, maakt het eigenlijk niet uit of hij trager of sneller groeiende vleeskuikens houdt, zolang het maar rendabel is. „We produceren wat de markt vraagt.” Het Vlaamse voorbeeld van de BCC toont aan dat de Vlaamse markt er nog niet klaar voor was. Een verbod dat door de overheid wordt opgelegd, ziet hij niet als een oplossing. Er moet volgens hem een vraagmarkt zijn, geen duwmarkt.

Ook wijst hij erop dat het nastreven van de ene maatschappelijke doelstelling ten koste kan gaan van de andere. Onderzoek toont namelijk aan dat de CO2-voetafdruk, emissies, het water- en energieverbruik veel hoger ligt bij productie met trager groeiende rassen. Bovendien plaatst hij vraagtekens bij een nationaal verbod zonder Europese aanpak. „Dan creëer je heel wat ongelijkheden. Zo zullen we dan volop consumeren wat we hier niet meer mogen produceren. Als een maatregel louter een verschuiving van de productie met zich meebrengt, dan zijn beide partijen verliezer in het verhaal”, zegt hij tegen het Vlaams infocentrum land- en tuinbouw.

De Europese Commissie wil later dit jaar nieuwe dierenwelzijnsregels voor kippen voorstellen. Daarbij staan onder meer een verbod op kooihuisvesting en het doden van eendagshaantjes op de agenda. Een verbod op specifieke kippenrassen werd nog niet aangekondigd.