Aanpassingen stikstofbrief geven melkveehouderij nauwelijks lucht

De ‘ruimte’ die de minister wil bieden in de vorm van vergunningverlening en financiële ondersteuning van boeren zal in de melkveehouderij met weinig enthousiasme ontvangen zijn. Alle gesprekken met de minister ten spijt; er is geen enkele bereidheid om de nitraatnorm van 0,164 kilogram ammoniak per fosfaatrecht, de broeikasgassennorm van 92 kilogram CO₂-equivalenten per fosfaatrecht per jaar en de eis van 2,6 grootvee-eenheden (gve) per hectare aan te passen of opnieuw tegen het licht te houden.

Ammoniaknorm van 0,164 kilogram ammoniak per fosfaatrecht onveranderd

Van Essen houdt in zijn brief vast aan de in de eerste brief aangekondigde emissienorm van 0,164 kilogram ammoniak per fosfaatrecht in 2035 voor alle bedrijven. Gevolgd door nog nader vast te stellen sancties bij het overschrijden van de norm in 2035 en daarna.

Ook de norm van 92 kilogram CO₂-equivalenten per fosfaatrecht per jaar blijft staan. Het kabinet wil financiële prikkels gaan inzetten, om boeren te stimuleren met de bedrijfsemissienormen aan de slag te gaan.

Alternatieven voor 2,6 gve per hectare worden onderzocht

Hoewel de minister aankondigt de grondgebondenheidsnorm van 2,6 gve per hectare intact te laten, neemt hij tot 1 februari 2027 de tijd om eventuele alternatieven met hetzelfde geborgde effect te onderzoeken.

De verruiming die de minister op dit punt wel biedt bestaat uit de toezegging dat buitenlandse percelen mogen worden meegeteld bij het berekenen van de veedichtheid en dat de gras- en rustgewassenverplichting op zand en löss wordt gekoppeld aan de doelsturing gericht op waterkwaliteit. Ook zegt de minister toe dat voor het vervoeren van melkveemest geen maximale afstand gaat gelden, zodat het transport van melkveemest naar gebieden met weinig melkvee mogelijk blijft.

Maximaal 1,5 gve per hectare rond kwetsbare natuurgebieden

Voor melkveehouders in zones rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden worden de normen nog verder aangescherpt. Zo geldt voor deze boeren een maximale veebezetting van 1,5 gve per hectare en een maximale stikstofgebruiksnorm van 170 kilogram stikstof per hectare per jaar. De norm van 1,5 gve per hectare kan ook gaan gelden voor geselecteerde beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden.

Provincies kunnen tot september 2028 eventueel bij het Rijk aangeven dat ze zonering rond een bepaald gebied niet nodig vinden. Daarvoor moeten ze met een alternatieve aanpak komen die hetzelfde aantoonbare resultaat behaalt.

Minister zet alsnog in op doelsturing bij veldemissies

Naast de stalemissies heeft de minister in de aangepaste stikstofbrief ook het reduceren van veldemissies opgenomen in zijn plannen. De minister zet in op een verplichting voor het emissiearm aanwenden van niet-dierlijke meststoffen, zoals ureum, renure en digestaat. Met deze verplichting wil hij de ammoniakemissie tijdens het uitrijden van mest verder terugdringen. Ook pleit hij voor mestvrije stroken langs beken. De maatregelen voor het beperken van veldemissies moeten aantoonbaar reduceren, uitvoerbaar en handhaafbaar zijn, schrijft de minister in zijn brief.

Een nadere uitwerking van de samenhang tussen stalemissies en veldemissies moet voorkomen dat emissiereducties dubbel worden meegeteld.

Maatwerk voor extensieve en biologische boeren onderzocht

Zoals reeds aangegeven in de brief van 26 juni werkt de minister aan maatwerk voor extensieve en biologische boeren. De minister onderzoekt momenteel of aanpassingen in de ammoniak- en CO2-norm nodig zijn voor deze groep. Ook de mogelijkheid van aanvullende financiële ondersteuning is onderwerp van onderzoek. Of er een uitzondering komt voor deze bedrijven en hoe die eruit komt te zien, kan de minister nu nog niet aangeven.

Oude stallen in kwetsbare zones mogelijk versneld uitgefaseerd

Om tijdig inzicht te hebben in het behalen van de reductiedoelen van 2030 vindt in 2028 een eerste monitoring plaats van de getroffen maatregelen. Bij tegenvallende resultaten stelt de minister voor de bedrijven met de meeste uitstoot in zones rondom kwetsbare natuurgebieden gericht aan te pakken en te dwingen tot extra maatregelen. Daarnaast wil hij in deze gebieden oude, niet-emissiearme stallen versneld uit te faseren.

Minister onderzoekt juridische basis voor generieke korting

Hoewel de minister blijft vasthouden aan zijn overtuiging dat hij met het aangekondigde maatregelenpakket de vergunningverlening kan lostrekken en de gestelde emissienormen haalbaar zijn, houdt hij de dreiging van een generieke korting van de veestapel in stand. Een onderzoek naar de juridische mogelijkheden van het toepassen van een generieke korting is, in opdracht van de minister, al in gang gezet.

De ruimte om als ondernemer zelf richting te geven aan de bedrijfsontwikkeling blijft formeel bestaan, maar wordt steeds meer ingeperkt door emissiereductie, grondbeschikbaarheid en de ligging van het bedrijf.