WUR onderzoeker: ‘Werken met kengetaloverzichten verlengt levensduur’

Kengetallen Levensduur
De kengetallen van de werkgroep waar Zijlstra deel van uitmaakte, geven inzicht in die onderdelen van het veemanagement die de meeste invloed hebben op de levensduur van de koe. Dit zijn:

• (levens) productie
• transitiemanagement
• ureumgetal
• uiergezondheid
• vruchtbaarheid
• klauwgezondheid
• jongvee-opfok
• antibioticagebruik.

De productiekengetallen zijn de belangrijkste indicator voor het functioneren van de veestapel. De transitiekengetallen zijn de belangrijkste indicatoren voor het achterhalen van oorzaken van gezondheidsproblemen die tot uiting komen in suboptimale kengetallen voor uiergezondheid, klauwen en vruchtbaarheid en die vaak hun oorsprong hebben in de cruciale periode van begin droogstand tot één maand na afkalven.

Wat is er nieuw?
Dit is natuurlijk niet het eerste kengetallenoverzicht. Vernieuwingen ten opzichte van bestaande systemen:

• Vergelijk van resultaten met eigen streefwaarden, met resultaten van de voorgaande periode en met gemiddelden van andere bedrijven;
• Duidelijke afwijkingen van de streefwaarde worden benadrukt door een kleurvak. Groene vlakken (positieve afwijking) duiden op goed resultaat, rode vlakken (negatieve afwijking) geven aan waar je kunt bijsturen;
• Inzicht in het percentage koeien met afwijkingen (ook opgenomen in BGP). Zo benut je deze informatie ook voor het management en heb je snel zicht in het voorkomen van bepaalde aandoeningen.

Aan de slag
Hoe kun je nu in de praktijk aan de slag met de kengetallen? “Aan de hand van sectorgemiddelden en eigen resultaten uit voorgaande jaren, ga je eerst doelen stellen. Die doelstellingen voer je als streefwaardes in in het systeem. De resultaten ten opzichte van de streefwaarde geven aan of je nog aanvullende maatregelen moet nemen. Natuurlijk zijn het die maatregelen waar het uiteindelijk om draait. Als de kengetallen een specifiek probleem laten zien, bijvoorbeeld op het gebied van transitiemanagement, is het belangrijk te zoeken naar oorzaken. Als bijvoorbeeld veel koeien ketose ontwikkelen, is het verstandig om naast de aandoening, vooral de oorzaken aan te pakken. Wat kun je doen met je voermanagement en hoe kun je probleemkoeien beter ondersteunen? Over dat soort zaken kun je in gesprek gaan met de dierenarts en voeradviseur”, vertelt Zijlstra. “De kengetallen laten zien welke aspecten van de bedrijfsvoering aandacht behoeven. Als je dat aangrijpt om de oorzaken op te sporen en aan te pakken, zie je dat snel terug in je resultaten.”

Korte en lange termijn
Zijlstra: “We hebben een overzicht gemaakt voor de korte- en een voor de lange termijn. Het jaaroverzicht kan gebruikt worden bij de jaarlijkse evaluatie van de resultaten. Dat is ook het moment om te kijken welke doelen je hebt gehaald en welke nieuwe doelen je wilt stellen. Het periode-overzicht geeft inzicht in de actuele situatie op het bedrijf in de afgelopen 1 tot 3 maanden. Dat kun je gebruiken bij het werken aan de doelstellingen, om te zien of bepaalde maatregelen het gewenste effect hebben en of je moet bijsturen.”

Vervolgonderzoek
De overzichten met kengetallen zijn beschikbaar, maar om ze te kunnen gebruiken moeten ze worden geïntegreerd in softwareprogramma’s. “Bij de ontwikkeling hebben we nauw samengewerkt met veehouders, dierenartsen en softwareleveranciers, om de voorstellen maximaal aan te laten sluiten bij de praktijk . Naast integratie in bestaande systemen, wordt er ook gewerkt aan nieuwe programma’s”, vertelt Zijlstra. “Daarnaast blijven we ook bezig met het optimaliseren van de overzichten. Allereerst zouden we graag meer kengetallen rond de transitiefase willen toevoegen; ook de conditiescore per lactatiestadium, het gewicht, metingen van de activiteit en rantsoengegevens zijn van belang voor goed inzicht in de kwaliteit van het transitiemanagement en het verlengen van de levensduur.”

Duurzame Zuivelketen, initiatiefnemer van het onderzoek, werkt op dit moment aan het voorbereiden van de lancering van Kengetallen Levensduur. De lancering past bij de doelstelling van Duurzame Zuivelketen om in 2020 de levensduur van melkkoeien ten opzichte van 2011 met 6 maanden te verlengen .

Meer weten over het onderzoek? Lees hier het rapport ‘Kengetallen en PDCA-aanpak voor verlenging levensduur melkvee’. Een publicatie van Wageningen UR en ZLTO.