Wiersma: ‘Tweede vaccinatieproef laat significant lagere verspreiding zien’

De twee vaccinatie veldproeven werden door Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) uitgevoerd. Over de eerste veldproef werd de Kamer al vorig jaar mei geïnformeerd. Deze veldproef werd in september 2023 gestart op twee legbedrijven, met de vaccins die eerder in het laboratorium effectief bleken. Die veldproef wordt uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de effectiviteit van de twee vectorvaccins wanneer deze worden toegediend aan kippen die worden gehouden op een regulier pluimveebedrijf. Als onderdeel van de veldproef worden in totaal vier transmissie-experimenten in de high containment unit van WBVR uitgevoerd, om de duur van de immuniteit gedurende de volledige legperiode te onderzoeken.

Virusverspreiding significant lager

Nu zijn de resultaten van de tweede veldproef ook bekend en deze is goed verlopen, zo schrijft de minister in de Tweede Kamerbrief. Er werd in deze proef een ongevaccineerde controlegroep na opzettelijke toediening van virus besmet en er vond virusspreiding plaats naar contactkippen in dezelfde groep. In de twee groepen met eenmaal gevaccineerde kippen was de sterfte en virusuitscheiding substantieel verminderd ten opzichte van de ongevaccineerde controlegroep. De virusverspreiding was significant lager, maar de reproductie ratio, de R-waarde, was niet kleiner dan 1. Er werd wel verspreiding van het virus naar contactkippen gezien. In de groep waar de kippen een tweede vaccinatie hadden gekregen was transmissie zodanig verminderd dat de R-waarde kleiner was dan 1.

Eenmalige vaccinatie

De onderzoekers geven volgens de minister aan dat de resultaten kunnen zijn beïnvloed door de mate van immuniteit en dat op basis van deze resultaten niet kan worden geconcludeerd dat een eenmalige vaccinatie niet geschikt zou zijn om langdurige virustransmissie voldoende te voorkomen. Meer gegevens uit de derde en vierde transmissieproef zijn hiervoor nodig. De resultaten van alle proeven zullen worden gebruikt voor het ontwerpen van een optimaal surveillanceprogramma en een vaccinatiestrategie voor de toekomst.

Vaccinatiepilot in voorbereiding

De minister meldt dat ze samen werkt met sectorpartijen in het voorbereiden van een vaccinatiepilot. „Doel van die pilot is ervaring op te doen met de praktische uitvoering van vaccinatie op legbedrijven, de implementatie van het surveillanceprogramma conform de Europese verordening en het volgen en oplossen van mogelijk negatieve effecten op de handel. De eieren worden in Nederland afgezet. Belangrijk in de voorbereiding is het zoveel mogelijk slechten van handelsbelemmeringen. Een voorwaarde voor veel landen is dat de eieren van de gevaccineerde hennen worden afgezet in Nederland. Dat is geregeld, maar heeft meer tijd nodig gehad dan eerder voorzien.”

Afspraken importbeperkingen

De minister schrijft verder dat er in de afgelopen maanden veel gesprekken zijn geweest, onder andere met vertegenwoordigers uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, over de uitvoering van de pilot en garanties. „Er is na deze gesprekken vertrouwen dat beide landen geen importbeperkingen voor producten van ongevaccineerd pluimvee meer zullen opwerpen, indien we de pilot uitvoeren”, aldus Wiersma. In Europa blijft Wiersma tevens pleiten voor de afzet van producten van gevaccineerd pluimvee. Ook gaat de minister verder in gesprek met handelspartners om te wijzen op het belang van vaccinatie ter preventie van vogelgriep, zoals ook wordt onderschreven door de landen die zijn aangesloten bij de WOAH. Transparantie is daarbij van het grootste belang.

Vervolgstappen

Naar verwachting start de pilot in het voorjaar van 2025. Vervolgstappen richting een grootschalige vaccinatiecampagne op basis van de eerste resultaten van de pilot zet de minister samen met de sector richting grootschalige vaccinatie van pluimvee tegen vogelgriep. Vaccinatie kan dan op termijn worden toegepast in Nederland om de kans op besmetting van een pluimveebedrijf met vogelgriepvirus type H5N1 op langdurige wijze kan verkleinen. Resultaten uit onder meer de veldproeven en pilot worden gebruikt om tot een optimale strategie te komen zijn.