Wetenschappers steunen koers stikstofbeleid, met kritiek

De ondertekenaars van de brief aan de minister, Gerard H. Ros, Wim de Vries, Henk Kievit, Jan Lock, Wouter de Heij & Harm Borgers laten zich in de brief aan de minister positief uit over de integrale aanpak van de minister. De keuze van de minister voor een breder natuurherstel, met aandacht voor landbouw, klimaat, waterkwaliteit en biodiversiteit, wordt door de wetenschappers positief beoordeeld. Evenals de bereidheid van het kabinet om meer budget vrij te maken voor natuurbeheer.

Spanningsveld tussen landelijke normen en regionale regie

De wetenschappers wijzen de minister wel op een mogelijk spanningsveld in het voorgestelde beleid tussen enerzijds de landelijke normen en generieke reductiedoelen en anderzijds de ruimte die wordt geboden voor een regionale aanpak, waarbij maatregelen worden afgestemd op de ecologische situatie rond afzonderlijke natuurgebieden. Volgens de auteurs overheerst in de praktijk alsnog de landelijke benadering, terwijl juist een gebiedsgerichte aanpak effectiever is, volgens de wetenschappers.

Huidige natuurkwaliteit als uitgangspunt

De wetenschappers pleiten voor een aanpak waarbij per Natura 2000-gebied wordt vastgesteld welke natuurkwaliteit nodig is, hoeveel stikstofbelasting nog aanvaardbaar is en welke maatregelen lokaal het meeste effect hebben. De regierol voor deze aanpak zou volgens de wetenschappers bij de provincie terecht moeten komen.

De wetenschappers stelden in hun eerdere onderzoek al voor te gaan werken met agrarische collectieven, waarin boeren in een regio onderling afspraken kunnen maken over de verdeling van de voor dat gebied beschikbare emissies. Daarmee ontstaat volgens de schrijvers van de brief meer maatwerk en kunnen natuurdoelen goedkoper en praktischer worden bereikt dan met de inzet van landelijke normen en generieke reductiedoelen.

Grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE per hectare niet wetenschappelijk onderbouwd

De wetenschappers leveren ook kritiek op de voorgestelde norm van maximaal 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare. Zij zijn van mening dat het kabinet de norm van 2,6 GVE per hectare onvoldoende wetenschappelijk heeft onderbouwd en dat deze te generiek is.

Ook zetten zij vraagtekens bij het koppelen van emissierechten aan fosfaatrechten. De focus op ammoniak en methaan leidt tot een eenzijdige aanpak van emissies, waarbij belangrijke emissies buiten beeld blijven en innovatie wordt afgeremd.

Bufferzones van 500 meter positief ontvangen

De wetenschappers laten zich in de brief positief uit over de bufferzones die het kabinet in wil stellen rond natuurgebieden. Zij onderschrijven dat emissiereductie dicht bij kwetsbare natuur veel effect kan hebben. Wel wijzen zij het kabinet erop dat de keuze voor bredere zones dan 500 meter vooral een politieke en planologische keuze is, die niet wetenschappelijk wordt onderbouwd.

Snellere aanpassing rekenkundige ondergrens hard nodig

De wetenschappers pleiten in de brief aan de minister voor een snellere aanpassing van de rekenkundige ondergrens voor stikstofvergunningen. Het aanpassen van het natuur- en stikstofbeleid kost tijd, een snelle aanpassing van de rekenkundige ondergrens naar 1 mol maakt het mogelijk verbeterprojecten in de verschillende regio’s snel op te starten zodat boeren op korte termijn aan de slag kunnen met het reduceren van emissies. Zij roepen de minister dan ook op niet tot eind 2027 te wachten met het verhogen van de rekenkundige ondergrens.

Sterke regionale sturing noodzakelijk voor oplossen stikstofcrisis

De wetenschappers zijn positief over de keuze van het kabinet om natuurherstel centraal te stellen, maar zijn van mening dat in de stikstofbrief van het kabinet landelijke normen leidend zijn. Zonder regionale sturing, gebiedsgerichte emissieruimte en ruimte voor collectieve oplossingen mist het kabinet de kans om de stikstofcrisis duurzaam op te lossen, besluiten de wetenschappers.