NVP: 'Stikstofmaatregelen ernstige bedreiging sector: overal boobytraps ingebouwd'

Op 26 juni kwam minister van Essen met zijn beloofde Kamerbrief over stikstof die Nederland van het slot zou halen. „Inmiddels spreken we na nadere bestudering van een ernstige bedreiging voor de pluimveesector in plaats van een oplossing", zegt NVP-voorzitter Ewout Klok. „Mocht je denken dat het meevalt, doordat LTO en de agrarische media de focus hebben op melkvee, lees dan in dit artikel waar de boobytraps allemaal zitten."

Natuurlijk klopt het dat de voorgenomen GVE-norm en het koppelen van emissie aan fosfaatrechten voor met name de melkveesector een groot probleem zijn. „Door echter hierop te focussen missen we de essentie van het echte gevaar. Pluimvee ontspringt de dans zeker niet. Dat geldt zeker niet alleen in de zones; buiten de zones ligt zelfs het grootste gevaar. Overal en in elke sector. De reductieopgave is ook niet de vaak genoemde 42 tot 46 procent, maar ligt op 69 procent. Dat is de optelsom van generiek en de opgave in de zones."

Tijdlijn

De NVP schetst de tijdlijn: In het najaar komen er een aantal noodwetten waar het parlement over moet stemmen. De inhoud is nog onbekend. In het voorjaar 2027 moeten de bedrijfsemissieplafonds worden vastgesteld voor de intensieve sectoren. De hoogte en haalbaarheid is hiervoor nog onbekend.

Het systeem voor vergunningverlening moet nog worden ingericht, in deze brief staat nergens een aanknopingspunt hoe de vergunningen überhaupt verleend zouden kunnen worden. Laat staan of deze dan niet aanvechtbaar zijn door groene fanaten. De rekenkundige ondergrens wordt misschien eind 2027 verwacht, waarschuwt de NVP.

Gebiedsprocessen met elk een eigen specifiek plafond moeten nog worden ingericht en de maximale uitstoot moet nog worden bepaald. Haalbaarheid en betaalbaarheid zijn nog onzeker. Provincies mogen eventueel kleinere zones hanteren. Dan volgt er ook nog een sectoraal plafond, voor melkvee, varkens en kippen. Waar dat op uitkomt is ook nog onduidelijk. KDW en Aerius blijven gewoon van kracht en met het vaststellen van de Natuurdoelanalyses, staat de natuur theoretisch de eerstkomende vijf jaar nog op omvallen.

Drie plafonds

Een pluimveehouder krijgt te maken met drie verschillende plafonds, als bedrijf, in een gebiedsproces en sectoraal landelijk. Voldoe je niet aan één van de drie, dan volgt afroming, waarschuwt de NVP. Alleen op het eerste plafond heeft een pluimveehouder zelf sturing op.

„Met innovatieve reductiemaatregelen zou u eraan kunnen voldoen, ware het niet dat er weinig tot niets standhoudt bij de rechter. Gerealiseerde reductie voor 2019 telt niet meer mee. Mocht je gereduceerd hebben en de reductie deels weer ingevuld met meer kippen, zul je alsnog met een flinke opgave te maken krijgen die voor velen niet mogelijk is", maant Klok.

Dan volgt de druk op de intensieve sector in een gebiedsproces. Gesloten stalsystemen hebben meer mogelijkheden en andere deelnemers zullen daarnaartoe werken. Als laatste nog het sectorplafond, haalt de sector dat niet, dan is de sanctie afroming van dierrechten.

Boobytraps

De boobytraps zitten overal ingebouwd, waarschuwt de NVP. De vergunningverlening voor innovatie staat al geruime tijd stil, daardoor is er geen mogelijkheid tot reduceren. In 2029 volgt een evaluatie. Als de doelen niet bereikt zijn, volgen er extra maatregelen. In een gebiedsproces kan de provincie de zones zelf verkleinen, mits onderbouwd.

Als na twee jaar blijkt dat de natuur niet vooruitgaat, volgen extra maatregelen. De zones moeten toch groter en een nieuwe investeringsronde zal nodig zijn. De natuur kan overigens niet vooruitgaan in deze periode. Zolang de KDW is overschreden is de staat slecht. Nog een valkuil.

Generieke afroming

Mocht je bedrijfsplafond en ook nog het gebiedsplafond wel halen, is er nog de derde. Als de sector als geheel niet voldoende reduceert, volgt alsnog generieke afroming.

Dit alles zonder garantie op vergunningverlening die standhoudt bij de rechter. Je investeert op de gok dat dit juridisch hard is. De stichting Mobilisation for the Environment (MOB) zal rustig afwachten tot het geld uitgegeven is en dan de aanval inzetten, waarschuwt de NVP. Een deal met MOB zoals sommige provincies voorstellen, is dankzij ervaringen uit het verleden een slechte keus. Als je de doelen die je met hen afspreekt behaalt, zal even later de volgende gesubsidieerde groene club je vergunning aanvechten.

Vergunningverleningstrajecten duren in Nederland gemiddeld zeven jaar. Als de aanvragen vanaf 2028 kunnen worden ingediend is er in 2035 wellicht een vergunning. Echter de tussendoelen heb je al niet gehaald en er volgen extra maatregelen. In datzelfde 2035 moet ook het einddoel zijn gehaald. Dat kan dus niet en dan volgt er afroming. Nog een boobytrap.

Dierenwelzijn

Dan zijn er nog de verplichtingen die volgen uit omschakeling naar meer op dierwelzijn gerichte stalsystemen en de bijbehorende toename van emissies nog niet eens meegenomen. De uitzonderingspositie voor biologisch lijkt daarmee juridisch ook zwak te staan. Emissie van een biologische kip of een reguliere zal op de natuur geen andere uitwerking hebben.

„Bijschaven van een extreem slecht plan helpt niet, in de basis blijft het een slecht plan. Laat je niet in slaap sussen met vergoelijkende woorden. We zullen keihard moeten vechten samen met de andere organisaties om deze bom onder onze sector te ontmantelen", zegt Klok.