‘Regels zijn regels. Of toch niet?’

Eigenlijk heb ik best medelijden met mensen die politiek bedrijven. Want laten we eerlijk zijn: het is bijna onmogelijk om het voor iedereen goed te doen. Welk besluit je ook neemt, er is altijd een groep die het er niet mee eens is. Gelukkig geldt het omgekeerde ook: er zijn altijd mensen die een besluit wél toejuichen. Misschien is dat ook wel hoe politici het volhouden.

Maar in deze column wil ik niet blijven hangen in frustraties over hoe de politiek haar werk doet. Als ondernemer heb je nu eenmaal met politieke besluiten en veranderende regels te maken. Daar moet je tussendoor zien te laveren. De vraag is dus vooral: hoe speel je hier als ondernemer zo goed mogelijk op in?

Voorbeelden uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Eerst ter illustratie een paar voorbeelden. Voor veel ondernemers verzorgen wij de Gecombineerde opgave. Daarbij kijken we samen hoe we met ecoactiviteiten kunnen bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Hierbij moet je er rekening mee houden dat regels vanwege bijvoorbeeld weersomstandigheden kunnen worden versoepeld.

Afgelopen jaar maakte de droogte het bijna onmogelijk om akkerranden en groene braak op tijd groen te krijgen. Op het laatste moment werd de deadline verschoven. Dat gaf meer ruimte, maar voor sommige ondernemers kwam die versoepeling nadat ze al andere keuzes hadden gemaakt. Zij hadden hun percelen inmiddels anders ingezet. Maar hebben ze wel voldoende afgewogen welke risico’s ze liepen als ze tóch voor de ecoactiviteit hadden gekozen?

Hetzelfde gebeurde met de ecoactiviteit ‘vroeg rooien’. De deadline verschoof vanwege de extreme droogte van 31 augustus naar 30 september. Gelukkig hadden we inmiddels geleerd om bij telers van pootaardappelen en zaaiuien voor de zekerheid alle percelen aan te melden. Achteraf kun je namelijk altijd nog percelen schrappen die niet voldoen.

Vanuit eerdere ervaringen was dat een logische stap, die bovendien eenvoudig uitvoerbaar was. Kortom, een goede werkwijze. Als adviseurs en ondernemers hebben we geleerd hoe je risico’s kunt beperken. Met die bril is het verstandig om ook naar de komende jaren te kijken.

Houvast voor ondernemers

Ik heb bewust voorbeelden uit het GLB gekozen, omdat de gevolgen daarvan meestal nog wel te overzien zijn. Maar ook bij de voorgestelde stikstofregels en het gewasbeschermingsconvenant zijn er nog de nodige open eindjes. En dus onzekerheid.

Als ondernemer heb je behoefte aan duidelijkheid en stabiliteit van beleid en regels. Als je zeker weet welke regels er gaan gelden, kun je daar als ondernemer rekening mee houden. Je past je bedrijfsvoering aan of doet investeringen om aan die regels te voldoen. De uitdaging zit vooral in de onzekerheid. Verlamt deze jou en wacht je af? Of maak je een gerichte risicoanalyse van de verschillende mogelijkheden en handel je daarnaar?

Resultaatverplichting

Vanuit het beleid ligt de nadruk steeds meer op een resultaatverplichting. Oftewel: doelsturing. Tegelijkertijd blijft er voorlopig nog veel maatregelsturing, zoals kalenderlandbouw. Daarbij bepalen vaste datums wat ondernemers moeten doen, in plaats van de resultaten die ze behalen. De vraag is hoe goed resultaten in de landbouw eigenlijk te sturen zijn.

Het klimaat verandert en geen jaar is hetzelfde. Dat hebben we ook afgelopen jaar gemerkt. Hoe stuur je dan op resultaten? In het voorjaar heb je bemest met het oog op een goede opbrengst. Maar als die opbrengst tegenvalt en je de bemesting achteraf niet meer kunt bijstellen, nemen de verliezen toe.

Het weer maakt de uiteindelijke opbrengst dus onzeker. Juist die onzekerheid vraagt van jou als ondernemer om zelf goed af te wegen welke maatregelen je neemt.

Advies

Hoe ga jij als ondernemer om met die onzekerheden? Breng risico’s en kansen in beeld en maak op basis daarvan een bewuste afweging. Verlies daarbij de lange termijn niet uit het oog. Het is verstandig om stappen te blijven zetten om het milieu te sparen. Denk aan betere spuittechnieken, groenbemesters en mechanische onkruidbestrijding. En blijf rekening houden met de omgeving van je percelen, zeker als daar mensen wonen. Want uiteindelijk kom je daar het verst mee.

Aan de politiek en belangenbehartigers wil ik meegeven hoe belangrijk stabiel beleid is. Bied ondernemers houvast om stappen te zetten. Door hierin samen op te trekken, is de maatschappij uiteindelijk het meest geholpen.