'Diagnose: Voedselfrenie'

Het blauwtje van Rob

Premier Rob Jetten was onlangs in een supermarkt voor een rondleiding tijdens de hamsterweken. De premier liet optekenen dat hij het belangrijk vindt dat supermarkten in Europa voor de laagste prijs kunnen inkopen. Als voedsel zo goedkoop mogelijk is, houden consumenten namelijk zoveel mogelijk geld op zak.

Dan loop je toch een blauwtje, als voorman van een kabinet dat ketens extra wil laten betalen voor oplossingen voor boeren. En dat bijvoorbeeld inzet op waardecreatie in convenanten op het gebied van dierwaardigheid en gewasbescherming. Als dat de consument niks mag kosten, waar komt het geld dan vandaan? Box 3?

Scherpe keuzes

Willen we weidemelk uit Nederland? Willen we zo duurzaam mogelijke aardappelen, groenten en fruit voor onze dagelijkse maaltijd? Willen we meer biologisch uit eigen land? Willen we een mooi landschap, dat wordt gestoffeerd door boeren? Of vinden we het prima als we ons eten voor een paar centen minder kunnen importeren?

Volgens mij wordt niemand blij van knoflook uit China, honing uit Zuid-Amerika of olijfolie uit Zuid-Europa. Er zijn geweldige Nederlandse knoflook en honing en je koopt voor minder (!) geld Nederlandse koolzaadolie. Het vraagt echter te veel energie om daarover na te denken. Supermarkten en horeca kunnen en moeten daarbij helpen.

Import en export

De link tussen de agrarische sector en wat we eten, is zeker niet een-op-een. We exporteren veel waar we goed in zijn (zoals aardappelen en kaas) en importeren veel waar we niet goed in zijn (zoals tropisch fruit en koffie). De kunst is om als land én gezonder en duurzamer te eten én gezonder en duurzamer te produceren.

Uiteraard is er dan ook een deel van het voedsel dat we zelf produceren en hier opeten. Denk aan brood, aardappelen, groenten, fruit, zuivel en vlees. Een groot deel van de Schijf van Vijf wordt in Nederland gemaakt. Als we dat zo duurzaam mogelijk doen, zou die duurzame waarde dan niet mee mogen tellen in de prijs?

Voedsel(systeem)beleid

Ons landbouwbeleid leidt niet altijd tot vreugde, maar voedsel(systeem)beleid hebben we niet eens in Nederland. Voedsel heeft niet alleen een link met landbouw, maar ook met gezondheid, armoede en sociale cohesie. Als je met één onderwerp op verschillende fronten resultaat wilt behalen, is voedsel een uitgelezen kans.

Hoeveel mooier zou ons land zijn als er geen kinderen meer met honger naar school gaan, als je met buurtgenoten in je eigen buurt een simpele maaltijd kunt gebruiken, als elke school een schooltuin heeft en elke wijk een wijktuin en als je, bewust en onbewust, wordt geholpen om elke dag betere keuzes te maken?

Voor niets gaat de zon op

Als politici commentaar geven op de prijs van voedsel, weet je een paar dingen: 1) er komen verkiezingen aan, 2) ze weten niet hoe het voedselsysteem werkt en 3) ze gaan er (dus) niets aan doen. Wat ze eigenlijk doen, is een sociaal vraagstuk over kostenverdeling over de rug van ketens op het bordje van boeren leggen.

Het eerlijke verhaal is als volgt: we hebben in Nederland veel wensen voor duurzame voedselproductie. Dat betekent dat de ondergrens omhoog moet voor het voedsel dat we produceren én importeren. Die hogere ondergrens zorgt voor hogere kosten. Dat gaan we met elkaar op een eerlijke en sociale manier oplossen.

Van diagnose naar genezing

De oplossing begint met een diagnose en een eerlijk verhaal. Voor een hogere ondergrens zullen we Europese afspraken moeten maken. Dat past uitstekend in een Europese visie op voedselzekerheid en weerbaarheid. Nederland hoort in dergelijke discussies de leiding te nemen als belangrijk productie- en handelsland.

In eigen land zullen we echt aan de slag moeten met voedsel(systeem)beleid. En met een strategie hoe we duurzame Nederlandse producten met meerwaarde kunnen verkopen in het buitenland. Als we immers hier het lek boven hebben, helpen we graag onze buren een handje. Voel je je al een beetje beter?