Biohuis: 'Stikstofaanpak kabinet raakt ook biologische boeren'

Het is nog te vroeg om te zeggen wat de exacte gevolgen zijn voor de individuele ondernemer. Dat verschilt per bedrijf, sector en regio. Vooral voor de melkveehouderij zijn nu de eerste normen gesteld. Van belang is te onderstrepen dat het landelijk doel van 42-46 procent stikstofreductie geen individueel doel is. Bij de verdere uitwerking van doelsturing op bedrijfsniveau wordt rekening gehouden met bedrijven die al bovengemiddeld duurzaam presteren, waaronder veel biologische bedrijven. Hiermee wordt voorkomen dat koplopers onevenredig worden belast. Dat is, naar eigen zeggen, een belangrijk resultaat van de gesprekken die Biohuis voerde met LVVN.

Doelsturing op basis van KPI’s

Onderdeel van de plannen is de introductie van doelsturing voor de individuele ondernemer, waarbij bedrijven worden beoordeeld op geleverde prestaties op basis van KPI’s (kritische prestatie-indicatoren). Dit zijn meetbare indicatoren, bijvoorbeeld op basis van een stoffenbalans, waarmee de inputs en emissies worden berekend. Voor melkveebedrijven is aangekondigd dat de KPI wordt gekoppeld aan fosfaatrechten. Het kabinet stelt voor om de bedrijfsspecifieke emissienormen vast te leggen op 0,164 NH3 per fosfaatrecht per jaar en 92 kilogram CO2-eq. per fosfaatrecht per jaar voor stal- en opslagemissies.

Uitzondering voor biologische bedrijven

Het is van belang dat een gemiddeld biologisch bedrijf goed uit de voeten moet kunnen met deze normen. Bij de verdere uitwerking houdt Biohuis zich vast aan deze toezegging van de minister om in gesprek met sector en wetenschap te komen tot handelingsperspectief voor biologische bedrijven ‘om emissies te reduceren en de al grote bijdrage aan maatschappelijke opgaven verder te versterken.’ Voor de norm voor broeikasgasemissies is het voornemen van het kabinet om een uitzondering te maken voor biologische bedrijven, omdat juist maatregelen die zorgen voor reductie van broeikasgassen (zoals additieven) niet passen in de biologische bedrijfsvoering.

In overleg over emissienorm of rekenmethode

De integrale prestaties van bio-melkveebedrijven op gebied van natuur en waterkwaliteit worden in de plannen erkend. Het kabinet gaat in overleg met de sector na of daarom voor biologische melkveebedrijven de emissienorm of de rekenmethode moet worden aangepast. Daarom komt er vóór 1 oktober 2026 een onderzoek over de voor- en nadelen van dit systeem en een mogelijke uitzondering voor extensieve en biologische melkveehouders.

Grondgebondenheid vraagt aansluiting bij biologische praktijk

Ook grondgebondenheid wordt in de aanpak geïntroduceerd. Een GVE-norm (grootvee-eenheden per hectare) bepaalt hoeveel dieren een bedrijf mag houden in verhouding tot de beschikbare grond. In de plannen wordt gesteld dat de verdere uitwerking van deze normen moet aansluiten bij de praktijk van biologische bedrijven. Voor bijvoorbeeld het afstandscriterium van 25 kilometer voor mestafzet heeft de minister het standpunt van Biohuis overgenomen om rekening te houden met de bijzondere eisen die in de biologische landbouw gelden ten aanzien van het gebruik van mest van biologische oorsprong. Voor biologische varkens- en pluimveehouders is nog onzeker welke gevolgen doelsturing op basis van dierplaatsen zal hebben voor de sector. In de brief wordt gemeld dat in 2027 hierover meer bekend wordt.

Inzet van zones: ruimte voor een gemiddeld biologisch bedrijf

Bij de uitwerking van stikstofbeleid wordt gesproken over gebiedsgerichte aanpak en zones van 500-1.000 meter rondom kwetsbare natuur. Hoewel de regels in deze zones nog niet gesteld zijn, doordat diverse provincies al werkten aan eigen regels, stelt de minister dat het ruimte moet blijven bieden aan een gemiddeld biologisch bedrijf.

Groei biologische productie vraagt ook om groei van de markt

De overheid heeft de ambitie uitgesproken om biologische landbouw verder te laten groeien naar 15 procent areaal. Door de zoneringsaanpak zal dit doel sneller dan gedacht in zicht komen. Onder biologische boeren leven hier zorgen over. Groei van het biologisch areaal kan alleen duurzaam plaatsvinden als daar ook voldoende afzet en een eerlijke prijs tegenover staat. De inzet van Biohuis is daarom dat de overheid niet alleen verantwoordelijkheid neemt voor groei van de productie, maar ook voor groei van de markt en omzet. Daarom heeft het ministerie van LVVN de voorstellen van Biohuis overgenomen, zie kader.

Vervolg voor de biologische sector

De komende periode wordt bepalend voor de inrichting van het landbouwbeleid. Biohuis zegt zich te blijven inzetten voor beleid dat biologische boeren beloont voor hun bijdrage aan natuur, klimaat en een gezonde voedselvoorziening. Groei van biologisch vraagt om ruimte voor boeren én om een markt die deze groei mogelijk maakt.