Parlementaire enquête 2035: Wat ging er mis in het landbouwbeleid?

Als eerste komt ex-premier Rob Jetten aan de beurt. Inmiddels is hij commercieel manager van het Argentijnse hockeyteam en heeft hij meer dan 2 miljard volgers op TikTok. Na Donald Trump is hij de meest verdienende ex-premier of president van de wereld. Jetten woont inmiddels in Monaco, maar hecht, als telg uit een oud molenaarsgeslacht uit Uden, veel waarde aan de Nederlandse traditie. Al in de vorige eeuw heeft D66-minister Brinkhorst een beleid ingezet van reductie van de landbouw en Jetten heeft dat graag voortgezet. Regeren op basis van dogma’s is een stuk makkelijker dan op basis van feiten. De rechterlijke macht ging er gemakkelijk in mee. Verpakking boven inhoud, dat had Rob goed afgekeken van zijn voorganger.

Met zijn team reist Rutte de hele wereld over om deals te maken met landen als Rusland, Turkije en India om de EU te voorzien van voedsel

Mark Rutte was de premier vóór Rob Jetten, die Nederland het langst geleid heeft van allemaal. Onder zijn leiding is Nederland de weg ingeslagen van producten maken en verkopen naar kennis verkopen. Dat laatste is goed gelukt, want de Chinezen hebben inmiddels ASML gekopieerd en verbeterd. ASML was in 2025 nog dé belofte van de Nederlandse economie, inmiddels is het van de beurs gehaald en slechts nog een R&D-afdeling van een groot Amerikaans bedrijf. Afijn, daar kan Rutte natuurlijk ook niets aan doen. Na vertrek van Shell en Unilever uit Nederland was dit niet te verwachten.

Nu is Rutte voorzitter va de ESD, de Europese Commissie voor Supply and Demand. Deze commissie zorgt ervoor dat alle EU-burgers altijd kunnen beschikken over voldoende en betaalbaar voedsel. Met zijn team reist Rutte de hele wereld over om deals te maken met landen als Rusland, Turkije en India om de EU te voorzien van voedsel. Door het Europese landbouwbeleid is Europa netto-importeur van landbouwproducten en afhankelijk geworden van andere landen voor zijn voedselvoorziening. Eenzelfde commissie is er ook voor energie. Rutte herinnert zich niet meer zoveel van zijn periode als premier van Nederland. Hij herinnert zich nog uitspraken als ‘halvering van de veestapel’ en ‘we moeten intensieve veehouderij verbieden’, maar verwerpt de suggestie dat hij en zijn collega’s last hadden van tunnelvisie. Hij is wel blij dat hij toentertijd de hypotheekrenteaftrek heeft kunnen behouden.

Ook oud-minister van Landbouw Jaimi van Essen verwerpt het idee van tunnelvisie. Hij vindt het jammer dat deskundigen van zijn partij, zoals Han Lindeboom, zijn overgestapt naar de andere kant. Het was duidelijk dat de boer een probleem is en er moest worden doorgepakt. Hoewel de gemiddelde burger nog steeds veel compassie had (en heeft) met de hardwerkende boer, lieten de kiezers wat anders blijken in het stemhokje. Zijn opdracht was daarom duidelijk: boeren opruimen om ruimte te maken voor heel veel kiezers, namelijk huizenbezitters (of -zoekers). Dat ging hem goed af. Hij vond het ook leuk, want die bezoekjes aan boeren bevielen hem wel. Hij was nog groen, maar zijn eerste kennismaking met de landbouw was aangenaam. Hij had alleen verwacht dat met een paar voedselbossen en biologische landbouw het volk wel gevoed kon worden. Was voor een minister kennis van zaken dan misschien toch relevant? Na een gesprek met partij-icoon Sigrid Kaag had hij toch de indruk gekregen dat presentatie belangrijker is dan inhoud.

Belastinginkomsten daalden, omdat de voedselproducerende ketens gedecimeerd werden

Dilan Yeşilgöz leidde destijds de VVD, dé ondernemerspartij. Door diverse oorlogen in de wereld was zij vooral gefocust op de binnen- en buitenlandse veiligheid. Daar ging veel geld naartoe en daardoor was er gewoon minder geld beschikbaar voor zaken als wegen, gezondheidszorg en onderwijs. Er was zo weinig geld dat de belastingen verhoogd moesten worden. Besparingen op milieu waren onbespreekbaar, want anders deed PRO niet mee en die hadden ze als minderheidskabinet toch nodig. De miljarden om boeren uit te kopen, stonden dan ook nooit ter discussie. Het viel wel tegen dat de belastinginkomsten ook daalden, omdat de voedselproducerende ketens gedecimeerd werden. Die boer zorgde blijkbaar toch voor meer economische activiteit dan zij gedacht had. Het lobbyen van de bedrijven in de voedselketen had ze altijd geïnterpreteerd als preken voor eigen parochie. Daarin werd ze gesteund door VNO-NCW. Zij dachten door de plannen van Van Essen te steunen weer te kunnen gaan bouwen. Dat hun achterban zo verweven was met de landbouw hadden ze niet goed in beeld. De aannemers vergisten zich ook lelijk met de steun aan deze minister. Bouwen, bouwen, bouwen lukte toch niet. De duizenden regels over natuur, archeologie en inspraak van omwonenden blokkeerden ieder project. Bovendien was er onvoldoende stroom voor al die huizen.

Als laatste kwam Jesse Klaver aan bod. In de ellende die kabinet-Jetten 1 veroorzaakte, kreeg hij de wind mee en scoorde goed bij het grote publiek. Met goede oneliners en een gelikte verkiezingscampagne had hij de verkiezingen van 2028 gewonnen. Zijn droom om als ‘jongen van de straat’ premier van Nederland te worden was gelukt. Gelijke kansen voor iedereen! Nu kon hij laten zien waarom zoveel mensen PRO gestemd hadden. Omdat de Nederlandse economie inmiddels sterk verzwakt was en de natuur er nog steeds niet beter bij stond, kwam hij met een slim plan. De president van Duitsland (AfD-politicus Müller) zocht nog wat ruimte voor zijn onderdanen. Een mooi landje aan de kust met loyale onderdanen zag ie wel zitten. Klaver verkocht Nederland aan Duitsland voor een mooi prijsje, zodat hij iedere Nederlander met een vermogen van minder dan 100.000 euro een cadeautje kon geven. Die bovengrens voor het vermogen had ie niet hoeven invoeren, want iedere succesvolle ondernemer met geld was toch al verhuisd naar het buitenland.

Deze stiekeme parlementaire enquête door de actiegroep Red de Nederlandse Cultuur werd daarmee afgesloten en verdween in het archief. De regering in Berlijn zou er toch niets mee doen.