KPI 6 draait om de energiebalans en hernieuwbare energie
Hoe komen we van de diesel af?

De energietransitie dendert door, maar welke rol kan de akkerbouwsector hierin spelen? In het Klimaatakkoord staat dat de Nederlandse landbouw per 2030 netto producent van hernieuwbare energie moet zijn. Nu is het al bijna 2030.
KPI 6 bestaat eigenlijk uit twee onderdelen: de energiebalans, ofwel het verschil tussen energieverbruik en energieopwekking én het aandeel hernieuwbare energie. Daarmee gaat deze KPI niet alleen over besparen, maar juist ook over de bijdrage van de landbouw aan de energietransitie. Nu wil ik het hier niet over energiebesparing hebben, maar over de mogelijkheden om van fossiele brandstof af te komen. Als eerste alles zo veel mogelijk elektrisch: beregeningspompen, ventilatie en koeling, heftrucks, shovels en misschien straks ook veldrobots. En die elektriciteit dan vooral zelf opwekken via zon of wind.
Onze pilots laten zien dat ongeveer 80 procent van de bedrijven inmiddels duurzame energie opwekt. Terugleveren van stroom valt niet mee. Door netcongestie verschuift de aandacht naar slim eigen gebruik, opslag in accu's en samenwerking in lokale energiehubs. Nu kan een akkerbouwbedrijf het dak vol zonnepanelen hebben liggen, maar het gaat er eigenlijk om hoe we van de diesel afkomen.
Biobrandstof
Toen ik jong was leek biobrandstof nog dé toekomst. Maar ik vrees dat de discussie over ‘food versus fuel’ dat verhaal grotendeels heeft genekt. Theoretisch kan een hectare maïs in de vergister zo’n 5.000 à 7.000 liter diesel-equivalenten leveren. Dat klinkt indrukwekkend, maar betekent ook dat enkele hectares energiegewas nodig zijn om het dieselverbruik van één gemiddeld akkerbouwbedrijf te vervangen.
Alles op en rond het erf elektrisch? En waterstof voor de trekkers en oogstmachines? KPI 6 meet uw bijdrage aan de energietransitie.
Voor zwaar veldwerk lijkt waterstof kansrijk. Via elektrolyse van water ontstaat waterstofgas dat kan worden opgeslagen en getankt. Het Flevolandse project FLHY is een van de initiatieven die regionale waterstofproductie aan de landbouw koppelen. Ook in Hoogeveen en Twente lopen vergelijkbare projecten waarbij energieproductie, opslag en landbouw samenkomen.
Stelt u zich eens een systeem voor waarbij in een straal van enkele kilometers waterstof getankt kan worden. Of misschien kan dat straks wel op boerderijschaal? Ik denk dan eerst en vooral aan loonwerkers. Maar dan moet dus ergens geïnvesteerd worden in een elektrolyser. En misschien moet dat wel vlakbij een veehouder die biogas produceert? Alhoewel, als het over mestvergisten gaat, ben ik altijd kritisch geweest. Moeten we alles wat we kunnen vergisten ook daadwerkelijk vergisten? We hebben namelijk ook nog KPI 8 (de organischestofbalans). En het digestaat dat overblijft wordt vaak ervaren als een 'dode mest', ofwel weinig voeding voor het bodemleven.
Uiteindelijke winnaar
Of waterstof uiteindelijk de winnaar wordt, weet eigenlijk niemand. Dat diesel een keer eindig is, weten we wel zeker. Hier gaat ongetwijfeld nog veel innovatie plaatsvinden. In studiegroepen zou ik beginnen met een eenvoudige energiebalans en die vergelijken met collega’s. Op een gemiddeld akkerbouwbedrijf met 150 hectare ligt het totale energieverbruik (diesel, elektriciteit, koeling, bewaring) rond de 200.000 tot 300.000 kWh per jaar. En daar zien we grote verschillen bij hetzelfde bouwplan.
Tekst: Frank Verhoeven
Beeld: Ellen Meinen




